Πρωτόκολλο της Τεχεράνης στη Διάσκεψη του1943

Το Πρωτόκολλο υπεγράφη στο πλαίσιο της Διάσκεψης της Τεχεράνης που πραγματοποιήθηκε στις 28 Νοεμβρίου - 1 Δεκεμβρίου 1943, κατά τη διάρκεια του Β' Παγκοσμίου Πολέμου. Δημοσιεύθηκε και εφαρμόστηκε το 1944. Οι σύμμαχοι Φραγκλίνος Ρούζβελτ (ΗΠΑ), Ουίνστον Τσώρτσιλ (Ηνωμένο Βασίλειο), Ιωσήφ Στάλιν (ΕΣΣΔ) συναντήθηκαν για πρώτη φορά για να συντονίσουν τις στρατιωτικές επιχειρήσεις ώστε να επιτύχουν την ολοκληρωτική νίκη κατά της ναζιστικής Γερμανίας και δεσμεύτηκαν για την «Επιχείρηση Εύρηκα». Η Διάσκεψη αν και ήταν εστιασμένη στον Πόλεμο, επισφράγισε τη συνεργασία των τριών ηγετών και έθεσε τις βάσεις για τον μεταπολεμικό κόσμο.

Βασικά Σημεία της Διάσκεψης και του Πρωτοκόλλου:
-Οι Σύμμαχοι αναγνώρισαν τη βοήθεια του Ιράν στον πόλεμο και δεσμεύτηκαν να σεβαστούν την ανεξαρτησία, κυριαρχία και εδαφική ακεραιότητα του Ιράν, το οποίο βρισκόταν υπό συμμαχική κατοχή από το 1941 λόγω της στρατηγικής σημασίας του. Επιπλέον θα παρείχαν υποστήριξη προς την ιρανική κυβέρνηση μέσω οικονομικής και πολιτικής βοήθειας για τη σταθεροποίηση της χώρας μετά τον πόλεμο.
-Όσον αφορά τη στρατιωτική στρατηγική συμφώνησαν για το άνοιγμα Δεύτερου Μετώπου στη Γαλλία και οριστικοποιήθηκε επιχείρηση για την απόβαση των Συμμάχων στη Νορμανδία για το Μάιο του 1944 (Operation Overlord). Επίσης, συμφώνησαν για τον συντονισμό σοβιετικής επίθεσης στην Ανατολή ώστε να συμπέσει με το άνοιγμα του Δυτικού Μετώπου. Απέρριψαν, όμως, τα στρατηγικά σχέδια του Τσόρτσιλ για μεγάλη στρατιωτική επιχείρηση στα Βαλκάνια (τη λεγόμενη στρατηγική του "μαλακού υπογαστρίου" της Ευρώπης), η οποία εξυπηρετούσε τα βρετανικά συμφέροντα μεν αλλά ήταν αντίθετη με τις αμερικανικές προτεραιότητες δε. Η πίεση για την εφαρμογή των σχεδίων του οδήγησε τελικώς στη διαβόητη «Συμφωνία των Ποσοστών» τον Οκτώβριο του 1944, στην οποία Τσόρτσιλ και Στάλιν μοίρασαν τις ζώνες επιρροής στα Βαλκάνια γράφοντας τα μερίδιά τους σε χαρτοπετσέτα.

-Διατυπώθηκαν έντονες διαφωνίες για τα σύνορα της Πολωνίας (το πολωνικό ζήτημα) αλλά και για τα σύνορα της μεταπολεμικής Ευρώπης. Συζητήθηκαν, η υποστήριξη των παρτιζάνων του Τίτο στη Γιουγκοσλαβία. Η Σοβιετική Ένωση δεσμεύτηκε να στηρίξει την Τουρκία εάν εισερχόταν στον πόλεμο στο πλευρό των Συμμάχων.

Συνοπτικά, η Συμφωνία της Τεχεράνης ήταν μια κορυφαία συνάντηση που επισφράγισε τη στενή συμμαχία των Μεγάλων Δυνάμεων, ενισχύθηκε η στρατιωτική συνεργασία τους, επιπλέον στη συνάντηση τέθηκαν ασαφείς ακόμη θέσεις για τη μελλοντική διεθνή οργάνωση (μετέπειτα ΟΗΕ) και λύθηκαν προβλήματα τα οποία επικυρώθηκαν αργότερα, το 1945 στη Συμφωνία της Γιάλτας. Η Διάσκεψη αυτή αποτέλεσε το θεμέλιο για τον μεταπολεμικό σχεδιασμό και θεωρείται προάγγελος των συμφωνιών της Γιάλτας.