xronompala: Δεύτερος Παγκόσμιος Πόλεμος, 1939-1945

Ο Β΄ Παγκόσμιος Πόλεμος (1939–1945), ο πραγματικά παγκόσμιος, ήταν η μεγαλύτερη και πιο καταστροφική σύγκρουση της ιστορίας. Είχε έντονο ιδεολογικό χαρακτήρα (ναζισμός, φασισμός, ολοκληρωτισμός). Προέκυψε σε μεγάλο βαθμό από τις συνέπειες του Α΄ΠΠ (Βερσαλλίες, οικονομική κρίση, άνοδος φασισμού).

Οι δύο αντίπαλες συμμαχίες

Συμμαχικές Δυνάμεις: Σοβιετική Ένωση, ΗΠΑ, Ηνωμένο Βασίλειο, Κίνα, Γαλλία, Ελλάδα κ.ά.

Δυνάμεις του Άξονα: Γερμανία, Ιταλία, Ιαπωνία, Βουλγαρία, Ρουμανία, Ουγγαρία κ.ά.

Η εξέλιξη του πολέμου

Ο πόλεμος ξεκίνησε την 1η Σεπτεμβρίου 1939, όταν η ναζιστική Γερμανία εισβάλλει στην Πολωνία, προκαλώντας την κήρυξη πολέμου από Βρετανία και Γαλλία. Η Σοβιετική Ένωση εισέβαλε στην ανατολική Πολωνία λίγες ημέρες αργότερα, βάσει μυστικού πρωτοκόλλου με τη Γερμανία.

1939–1941: Ο Άξονας κατακτά μεγάλο μέρος της Ευρώπης (Πολωνία, Γαλλία, Βαλκάνια, Ελλάδα) και η Ιαπωνία επεκτείνεται στην Ασία.

22 Ιουνίου 1941: Η Γερμανία εισβάλλει στη Σοβιετική Ένωση (Επιχείρηση Μπαρμπαρόσα).

7 Δεκεμβρίου 1941: Η Ιαπωνία επιτίθεται στο Περλ Χάρμπορ → οι ΗΠΑ μπαίνουν στον πόλεμο.

1942–1943: Σημαντικές συμμαχικές νίκες (Στάλινγκραντ, Ελ Αλαμέιν, Μίντγουεϊ) αλλάζουν την πορεία του πολέμου.

Νέα τεχνολογία: ο Β΄ΠΠ ήταν τεχνολογικά προηγμένος με ραντάρ, πυραύλους, τζετ, υποβρύχια νέας γενιάς, ατομική βόμβα.

Η πτώση του Βερολίνου επισφράγισε την ήττα της ναζιστικής Γερμανίας και σηματοδότησε το τέλος του Β' Παγκοσμίου Πολέμου στην Ευρώπη (VE Day - Victory in Europe Day) στις 8 Μαΐου 1945.

Οι τελευταίες μάχες στο Βερολίνο. Στις 16 Απριλίου 1945, ο Σοβιετικός Κόκκινος Στρατός, με τεράστιες δυνάμεις, ξεκίνησε την επίθεση στο Βερολίνο μετά τη διάσπαση των γερμανικών γραμμών άμυνας στα Υψώματα Ζέελοβ (19 Απριλίου). Οι μάχες ήταν εξαιρετικά σφοδρές, με τον Κόκκινο Στρατό να προωθείται δρόμο-δρόμο και κτίριο-κτίριο, αντιμετωπίζοντας σκληρή αντίσταση από γερμανικές μονάδες, Volkssturm (εθνοφρουρά) και νεαρές μονάδες της Χιτλερικής Νεολαίας. Η φρουρά του Βερολίνου παραδόθηκε επίσημα στις 2 Μαΐου 1945, αν και μικρότερες μάχες συνεχίστηκαν στα δυτικά της πόλης μέχρι την τελική λήξη του πολέμου.

Ο Χίτλερ αυτοκτόνησε στις 30 Απριλίου και η επίσημη παράδοση της Γερμανίας υπογράφηκε στις 8 Μαΐου, σηματοδοτώντας το τέλος του πολέμου. Το Βερολίνο χωρίστηκε σε τέσσερις τομείς κατοχής (σοβιετικό, αμερικανικό, βρετανικό, γαλλικό), γεγονός που οδήγησε στη μόνιμη διαίρεση και αργότερα στο Τείχος του Βερολίνου.

Στις 4-11 Σεπτεμβρίου του 1945 στη Γιάλτα υπογράφηκε Συνθήκη (Συνθήκη της Γιάλτας). και ενώ είχε υπογραφεί συνθήκη ειρήνης, στις 6 και 9 Αυγούστου 1945 οι ΗΠΑ κατέστρεψαν τη Χιροσίμα και το Ναγκασάκι με τη ρίψη ατομικών βομβών -καθοριστικά γεγονότα που ανάγκασαν την Ιαπωνία να παραδοθεί.

Συνέπειες

Ο πόλεμος τελειώνει με αποφασιστική νίκη των Συμμάχων και κατάρρευση του Γ΄ Ράιχ, της φασιστικής Ιταλίας και της Ιαπωνικής Αυτοκρατορίας. Το Βερολίνο βυθίστηκε σε ανυπολόγιστες καταστροφές, ελλείψεις και ανθρωπιστική κρίση. Οι ανθρώπινες απώλειες ανέρχονται σε πάνω από 50 εκατομμύρια νεκροί. Ίδρυση του ΟΗΕ και αρχή του Ψυχρού Πολέμου. Δημιουργία νέων διεθνών συμμαχιών (ΝΑΤΟ, Σύμφωνο Βαρσοβίας). Αποαποικιοποίηση, αναδιαμόρφωση-επαναχάραξη συνόρων και εκ νέου παγκόσμια ισορροπία ισχύος.

Ηγέτες του Β΄ΠΠ

Συμμαχικές Δυνάμεις (Allies)

Ηνωμένο Βασίλειο της Μεγάλης Βρετανίας και της Βόρειας Ιρλανδίας

Winston Churchill – Πρωθυπουργός από το 1940, κεντρική μορφή της συμμαχικής νίκης.
King George VI – Αρχηγός κράτους.

Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής

Franklin D. Roosevelt – Πρόεδρος μέχρι τον θάνατό του το 1945.
Harry S. Truman – Πρόεδρος από το 1945, έλαβε την απόφαση για τη χρήση ατομικών βομβών.

Σοβιετική Ένωση (ΕΣΣΔ, Ένωση Σοβιετικών Σοσιαλιστικών Δημοκρατιών)

Joseph Stalin – Γενικός Γραμματέας και ηγέτης της ΕΣΣΔ, καθοριστικός στο Ανατολικό Μέτωπο.

Δημοκρατία της Κίνας

Chiang Kai-shek – Ηγέτης της Κινεζικής Δημοκρατίας, πολέμησε την Ιαπωνία από το 1937.

Γαλλία του Βισύ (φιλογερμανική κυβέρνηση κατοχής στην νότια Γαλλία) και

την Ελεύθερη Γαλλία (κυβέρνηση των ελεύθερων Γάλλων, υπό τον Σαρλ ντε Γκωλ)

Charles de Gaulle – Ηγέτης των Ελεύθερων Γάλλων μετά την κατάληψη της Γαλλίας.
Philippe Pétain – Ηγέτης του καθεστώτος του Βισύ (φιλογερμανικό).

Βασίλειο της Ελλάδας

Ιωάννης Μεταξάς – Πρωθυπουργός (μέχρι το 1941).
Γεώργιος Β΄ – Βασιλιάς.
Εμμανουήλ Τσουδερός – Πρωθυπουργός της εξόριστης κυβέρνησης στην Αίγυπτο.

Δυνάμεις του Άξονα (Axis Powers)

Γερμανική Αυτοκρατορία (=Deutsches Reich)

Adolf Hitler – Δικτάτορας της ναζιστικής Γερμανίας, κύριος υπεύθυνος για την έναρξη του πολέμου.
Heinrich Himmler, Hermann Göring – Κορυφαίοι ναζιστές αξιωματούχοι.

Ιταλική Κοινωνική Δημοκρατία (Repubblica Sociale Italiana) ή «Καθεστώς του Σαλό»