Πέμπτη 25 Σεπτεμβρίου 2014
Κρόνος, πλανήτης
Αφροδισιακά της φύσης
ΣΑΦΡΑΝ Το σαφράν (κρόκος) τονώνει και ενισχύει τον οργανισμό. Οι αφροδισιακές του ιδιότητες
Σάββατο 13 Σεπτεμβρίου 2014
Το νόημα της ζωής, του Βίκτορ Ε. Φρανκλ
Τετάρτη 10 Σεπτεμβρίου 2014
Πάω, έγρουξε, να καταγγείλω τον κόσμο στο Θεό, Καζαντζάκης Νίκος
[...]
Μα εκεί που πήγαινε και κόντευε πια να φτάσει σπίτι του, στάθηκε απότομα.
Τρίτη 9 Σεπτεμβρίου 2014
Αντιγόνη, του Σοφοκλή, Αρχαίο θέατρο, ΕΛΠ 31
Μετά τον εμφύλιο πόλεμο στη Θήβα, οι δύο αδελφοί, Ετεοκλής και Πολυνείκης, σκοτώνονται αλληλοσπαρασσόμενοι. Ο νέος βασιλιάς, Κρέων, αποφασίζει να τιμήσει τον Ετεοκλή ως υπερασπιστή της πόλης και να απαγορεύσει την ταφή του Πολυνείκη, θεωρώντας τον προδότη. Η ποινή για όποιον παραβεί την εντολή είναι θάνατος.
Η Αντιγόνη, αδελφή των δύο νεκρών, θεωρεί ότι ο άγραφος, θεϊκός νόμος απαιτεί να ταφεί κάθε άνθρωπος. Παρά την απαγόρευση, θάβει τον Πολυνείκη. Συλλαμβάνεται και οδηγείται μπροστά στον Κρέοντα. Ο Κρέων, αμετακίνητος, την καταδικάζει να θαφτεί ζωντανή σε σπήλαιο. Ο Αίμονας, γιος του Κρέοντα και μνηστήρας της Αντιγόνης, προσπαθεί να τον μεταπείσει, αλλά ο βασιλιάς επιμένει.
Ο μάντης Τειρεσίας προειδοποιεί τον Κρέοντα ότι οι θεοί οργίζονται για την ασέβεια. Ο Κρέων, αργά, αποφασίζει να αλλάξει γνώμη. Όμως όταν φτάνει στο σπήλαιο βρίσκει την Αντιγόνη νεκρή, κρεμασμένη. Ο Αίμονας αυτοκτονεί πάνω στο σώμα της. Η Ευρυδίκη, σύζυγος του Κρέοντα, αυτοκτονεί μαθαίνοντας τον θάνατο του γιου της. Ο Κρέων μένει ολομόναχος, συντριμμένος από τις συνέπειες της ακαμψίας του.
Συμπέρασμα: Η Αντιγόνη είναι η ιστορία μιας γυναίκας που επιλέγει τον ηθικό νόμο αντί του κρατικού, και ενός ηγέτη που μαθαίνει πολύ αργά ότι η εξουσία χωρίς μέτρο οδηγεί στην καταστροφή.
Το ιστορικό πλαίσιο της Αντιγόνης του Σοφοκλή συνδέεται με την πολιτική, κοινωνική και πνευματική πραγματικότητα της Αθήνας του 5ου αιώνα π.Χ., δηλαδή της εποχής του Περικλή, της δημοκρατίας, των πολέμων και των μεγάλων αναταραχών.
Χρυσός Αιώνας της Αθήνας (480-404 π.Χ.)
Η Αντιγόνη γράφτηκε και παρουσιάστηκε γύρω στο 441-442 π.Χ., μέσα στον λεγόμενο Χρυσό Αιώνα της Αθήνας, περίοδο μεγάλης ακμής ‒άνθηση της δημοκρατίας, της φιλοσοφίας και των τεχνών, πολιτική ηγεμονία της Αθήνας, ανάπτυξη του θεάτρου ως θρησκευτικού και πολιτικού θεσμού.
Επικρατούσαν πολιτικές εντάσεις και φόβος αυταρχισμού. Η Αθήνα της εποχής αντιμετώπιζε πολέμους μεταξύ πόλεων-κρατών, κοινωνικές εντάσεις, φόβο για τυραννία και κατάχρηση εξουσίας. Το θεατρικό έργο αντανακλά αυτές τις ανησυχίες. Ο Κρέων παρουσιάζεται ως ηγέτης που, στο όνομα της τάξης, γίνεται αυταρχικός ‒μια έμμεση προειδοποίηση για τους Αθηναίους πολίτες.
Η μεγάλη επιδημία και η ηθική κρίση
Το 429 π.Χ., λίγο μετά τη συγγραφή του έργου, η Αθήνα χτυπήθηκε από μια καταστροφική επιδημία που σκότωσε μεγάλο τμήμα του πληθυσμού. Η περίοδος αυτή χαρακτηριζόταν από ηθική και κοινωνική αναστάτωση, οι οποίες αντανακλώνται στο έργο μέσω του εμφυλίου πολέμου των αδελφών, της κατάρρευσης της οικογένειας, της σύγκρουσης νόμου και ηθικής.
Η δημοκρατία και ο ρόλος του πολίτη
Ο Σοφοκλής ήταν ενεργός πολίτης. Υπηρέτησε ως στρατηγός και υπήρξε ταμίας του κράτους. Η εμπειρία του αυτή επηρέασε τη θεματολογία του έργου: σύγκρουση δημόσιου και ιδιωτικού καθήκοντος, όρια της εξουσίας, ευθύνη του ηγέτη απέναντι στον λαό.
Το θέατρο ως πολιτικός θεσμός
Στην Αθήνα του 5ου αιώνα το θέατρο ήταν θρησκευτική και πολιτική υποχρέωση. Οι τραγωδίες συζητούσαν θέματα που αφορούσαν την πόλη, οι πολίτες έβλεπαν το έργο ως πολιτικό στοχασμό πάνω στη δημοκρατία και την εξουσία.
Συμπέρασμα: Ο Σοφοκλής τοποθετεί την ιστορία 800 χρόνια πριν, στη Θήβα, προκειμένου να σχολιάσει σύγχρονα ζητήματά του χωρίς να προσβάλει τους ηγέτες της εποχής. Το ιστορικό πλαίσιο της Αντιγόνης είναι μια εποχή δημοκρατικής ακμής αλλά και πολιτικών φόβων, κοινωνικών εντάσεων και ηθικής κρίσης, προβληματισμού για την εξουσία, τον νόμο και την ευθύνη του πολίτη. Το έργο παραμένει τόσο επίκαιρο καθώς θέτει ζητήματα που απασχολούν κάθε κοινωνία σε περιόδους κρίσης.
Το θεατρικό έργο του Σοφοκλή παραμένει ζωντανό, προκλητικό και βαθιά ανθρώπινο. Δεν είναι απλώς μια τραγωδία για μια ανυπάκουη κόρη ‒είναι μια σύγκρουση ανάμεσα σε δύο μορφές δικαίου, δύο κοσμοθεωρίες και δύο αμετακίνητες βεβαιότητες.
Η σύγκρουση δύο δικαίων ‒όχι καλού και κακού
Η Αντιγόνη δεν παρουσιάζει έναν «καλό» και έναν «κακό» χαρακτήρα. Ο Σοφοκλής στήνει μια τραγική σύγκρουση ανάμεσα σε δύο δίκαια. Το άγραφο, θεϊκό δίκαιο (Αντιγόνη) και το ανθρώπινο, πολιτειακό δίκαιο (Κρέων). Και τα δύο δίκαια έχουν λογική, συνέπεια και ηθικό βάρος. Η τραγωδία γεννιέται επειδή ουδείς υποχωρεί. Αυτό κάνει το έργο διαχρονικό: δεν προσφέρει εύκολες απαντήσεις, αλλά μας αναγκάζει να σκεφτούμε τι σημαίνει «δίκαιο» και ποιος το ορίζει.
Η Αντιγόνη ως σύμβολο αντίστασης ‒αλλά και ακαμψίας
Η Αντιγόνη συχνά παρουσιάζεται ως ηρωίδα της ελευθερίας και της ηθικής. Πράγματι, υπερασπίζεται την οικογένεια, την τιμή των νεκρών, την ανώτερη ηθική τάξη. Ωστόσο, μια κριτική ανάγνωση δείχνει ότι η Αντιγόνη είναι επίσης απόλυτη, αδιάλλακτη, σχεδόν φανατική. Δεν διαπραγματεύεται, δεν ακούει, δεν σκέφτεται τις συνέπειες. Η ηρωικότητά της είναι ταυτόχρονα και η τραγική της αδυναμία.
Ο Κρέων τύραννος ή υπεύθυνος ηγέτης; Επιφανειακά, ο Κρέων μοιάζει με αυταρχικό ηγεμόνα. Αλλά ο Σοφοκλής τον παρουσιάζει με πολυπλοκότητα· προσπαθεί να προστατεύσει την πόλη, φοβάται την αναρχία, θέλει να επιβάλει σταθερότητα μετά τον εμφύλιο. Το λάθος του δεν είναι ότι έχει άδικο· είναι ότι δεν ακούει, δεν αμφιβάλλει, δεν επιτρέπει χώρο για την ανθρώπινη διάσταση του νόμου. Η πτώση του είναι η πτώση ενός ανθρώπου που πίστεψε ότι η εξουσία μπορεί να λειτουργήσει χωρίς ευελιξία.
Η τραγικότητα ως αποτέλεσμα της ακαμψίας
Η Αντιγόνη είναι τραγωδία όχι επειδή κάποιος έχει δίκιο και κάποιος άδικο, αλλά επειδή και οι δύο έχουν δίκιο και οι δύο είναι αμετακίνητοι και οι δύο οδηγούνται στην καταστροφή από την ίδια τους την αρετή. Η ιδέα ότι η απόλυτη βεβαιότητα είναι επικίνδυνη, ακόμη κι όταν πηγάζει από ηθική καθαρότητα είναι το πιο σύγχρονο στοιχείο του έργου.
Η θέση της γυναίκας και η ανατροπή των ρόλων
Η Αντιγόνη αμφισβητεί την πατριαρχική εξουσία την πολιτική ιεραρχία, την κοινωνική της θέση. Ο Σοφοκλής παρουσιάζει μια γυναίκα που δεν υπακούει, δεν φοβάται, δεν σιωπά. Αυτή η θέση ήταν ριζοσπαστική για την εποχή του συγγραφέα και παραμένει ισχυρή ακόμη και σήμερα.
Η επικαιρότητα του έργου
Η Αντιγόνη διαβάζεται σήμερα μέσα από πολλαπλούς φακούς: πολιτική ανυπακοή, ανθρώπινα δικαιώματα, σύγκρουση κράτους-ατόμου, φεμινιστική ανάγνωση, ηθική της ευθύνης. Κάθε εποχή βρίσκει στο έργο έναν νέο καθρέφτη των δικών της κρίσεων.
Συμπέρασμα: Η Αντιγόνη του Σοφοκλή είναι μια τραγωδία που ξεπερνά τον μύθο της Θήβας. Είναι μια βαθιά μελέτη της ανθρώπινης φύσης, της εξουσίας, της ηθικής και της σύγκρουσης ανάμεσα σε δύο αλήθειες που δεν μπορούν να συνυπάρξουν. Η δύναμή της βρίσκεται στο ότι δεν παίρνει θέση, μας αφήνει να αναμετρηθούμε με τα όρια της δικής μας ηθικής.
Δευτέρα 8 Σεπτεμβρίου 2014
Προσωπικότητα και ολοκλήρωση, του Λέο Μπουσκάλια (1986)
![]() |
| BANKSY |
Personality
and integration by Leo Buscaglia (1924-1998)
Κυριακή 7 Σεπτεμβρίου 2014
Ωφελιμισμός vs Δεοντοκρατίας
Αφού όλα κρίνονται εκ του αποτελέσματος, αλλαγή πλεύσης…
1. Οι Μηδικοί πόλεμοι επρόκειτο να μείνουν στη συλλογική φαντασιακή διάσταση των Ελλήνων το σύμβολο της νίκης του πολιτισμού κατά των βαρβάρων. […] Αν και πολλοί από τους νεότερους υιοθέτησαν για μεγάλο διάστημα την άποψη αυτή και είδαν τους Μηδικούς πολέμους σαν μια νίκη της Δύσης εναντίον της Ανατολής, σήμερα υπάρχει μια τάση σχετικοποίησης της σημασίας της ελληνικής νίκης. Επισημαίνονται, δηλαδή, οι περικλειόμενοι κίνδυνοι κατά το μέτρο που η νίκη, αθηναϊκή κατά πρώτο λόγο, έγινε η απαρχή της ηγεμονίας αυτής της πόλης που επρόκειτο στη συνέχεια να δημιουργήσει μέσα στον ελληνικό κόσμο μια ρήξη περισσότερο μοιραία στη μακροχρόνια διάσταση απ’ ό,τι θα ήταν ίσως η ενδεχόμενη νίκη των Περσών. (Claude Mosse-Annie Shcnapp-Gourberllon, ΕΠΙΤΟΜΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΑΔΑΣ)
Δηλαδή:
για να αποφευχθεί ο μετέπειτα πόλεμος Αθήνας Σπάρτης (Πελοποννησιακός Πόλεμος
431-404 π.Χ) ήταν προτιμότερο να υποδουλωθεί από τους Πέρσες η
Αθήνα.
Η οποία
Αθήνα όμως είτε θα επαναστατούσε και θα πολεμούσε
εναντίον των Περσών είτε θα ανήκε για πάντα στην Περσική Αυτοκρατορία.
2. Τα κίνητρα της εκστρατείας του Μεγάλου Αλεξάνδρου ήταν η εκμετάλλευση του πλούτου της Ανατολής. Όταν προετοίμαζε την εκστρατεία ήξερε ότι θα σκοτωθούν χιλιάδες άνθρωποι. Παρ’ όλα αυτά όχι μόνο δεν δίστασε αλλά σκότωνε επί μια δεκαετία. Δικαιωματικά, λοιπόν, κατατάσσεται στον κατάλογο των μακελάρηδων του ανθρώπινου είδους, όπως Χίτλερ, Στάλιν, Ατατούρκ, Καντάφι, Τζέγκινς Χαν, κ.ά.
Ωστόσο, ο Αλέξανδρος ο Μακεδόνας για την πλειονότητα των Ελλήνων είναι ήρωας, επειδή κρίνεται εκ του αποτελέσματος -η εξάπλωση του ελληνικού πολιτισμού. Σ’ αυτήν την περίπτωση το κίνητρο (ο δήθεν εξελληνισμός των βάρβαρων πολιτισμών) μεγιστοποιεί το όφελος, την ηδονή των Ελλήνων αρχαίων και σύγχρονων. (Δεοντοκρατία:
3. Οι φοιτητές που είχαν πάρει μέρος στην εξέγερση του Πολυτεχνείου (1973) επί πολλά χρόνια εκτιμώνταν ως ήρωες για την αντίστασή τους στο δικτατορικό καθεστώς του συνταγματάρχη Γεωργίου Παπαδόπουλου. Μετά τα γεγονότα της εξέγερσης, ακολούθησε η άνοδος του ταξίαρχου Ιωαννίδη, επιβλήθηκε εκ νέου στρατιωτικός νόμος, κάποιοι εκ των φοιτητών αναδείχθηκαν στην πολιτική σκηνή της Μεταπολίτευσης, οι οποίοι φάνηκαν ανάξιοι… και κάπως έτσι οδηγήθηκε η Ελλάδα στην πτώχευση και την κρίση, στα μνημόνια το 2010.
Η ωφελιμότητα αλλά και ο συμβολισμός του 'Πολυτεχνείου' μετά από 40 χρόνια αμφισβητούνται. Θα είχε βάση η αμφισβήτηση, αν ξέραμε με βεβαιότητα ότι δεν θα εκδηλωνόταν η πτώχευση της χώρας ενώ ο βίος των πολιτών θα ήταν ευτυχισμένος. Το αν ήταν καθοδηγούμενη η εξέγερση από ξένα μυστικά κέντρα παραπέμπει σε άλλου είδους συζήτηση και ανάλυση.
4. Μετά τη Γαλλική (1789), Ελληνική (1821), Ρωσική Επανάσταση (1917) ακολούθησαν τρομοκρατία, εμφύλιοι πόλεμοι.
Το ότι οι άνθρωποι δεν κατάφεραν να διαφυλάξουν, να υπερασπιστούν, να ενσωματώσουν στην ζωή τους τα συνθήματα ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ-ΙΣΟΤΗΤΑ, καθιστά τις τρεις επαναστάσεις ανώφελες, άκαιρες, μη αναγκαίες;
5. Στις 6 και 9 Αυγούστου του 1945, οι Αμερικανοί έριξαν ατομικές βόμβες στη Χιροσίμα και το Ναγκασάκι αντίστοιχα. Η κατακραυγή του κόσμου γι αυτό το μαζικό φρικιαστικό έγκλημα ήταν η αφορμή για τη λήξη του Β΄ ΠΠ.
Σύμφωνα με τους ωφελιμιστές, ναι μεν σκοτώθηκαν περίπου 150.000 άνθρωποι από την έκρηξη αλλά έληξε ο μακροχρόνιος πόλεμος, ο οποίος αν συνεχιζόταν θα αφάνιζε και άλλα εκατομμύρια.
Σάββατο 6 Σεπτεμβρίου 2014
Η Βερόνικα αποφασίζει να πεθάνει, του Πάουλο Κέλιο
![]() |
| Paulo Coelho, 1999 |
Τετάρτη 3 Σεπτεμβρίου 2014
3 Σεπτεμβρίου 1843, κίνημα στρατιωτικό κατά του βασιλιά Όθωνα
Τρίτη 2 Σεπτεμβρίου 2014
Ο Σαρλ ντε Γκωλ
![]() |
| Charles de Gaulle, BRITANNICA |
Θεωρείται ο αρχιτέκτονας της σύγχρονης Γαλλίας. Ενσάρκωσε την ιδέα της «μεγάλης Γαλλίας» και της εθνικής ανεξαρτησίας. Παραμένει σύμβολο αντίστασης, ηγεσίας και πατριωτισμού.
Ήταν η πρώτη ομιλία του Σαρλ ντε Γκωλ μετά την άφιξή του στο Λονδίνο, αμέσως μετά την κατάρρευση της Γαλλίας στον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Μεταδόθηκε από το BBC στις 18 Ιουνίου 1940. Αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα κείμενα της γαλλικής Ιστορίας, καθώς καλούσε τους Γάλλους να μην αποδεχθούν την ήττα και να συνεχίσουν τον πόλεμο στο πλευρό των Συμμάχων. Σύμφωνα με τη Wikipedia, η ομιλία θεωρείται η αφετηρία της Γαλλικής Αντίστασης και χάρισε στον ντε Γκωλ το προσωνύμιο «Ο Άνθρωπος της 18ης Ιουνίου».
Το μήνυμα της ομιλίας: Ο ντε Γκωλ τόνισε ότι η ήττα δεν είναι οριστική. Η Γαλλία έχει ακόμη σύμμαχους (Βρετανική Αυτοκρατορία, ΗΠΑ). Ο πόλεμος είναι παγκόσμιος και η Γαλλία μπορεί να νικήσει στο μέλλον με ανώτερη βιομηχανική ισχύ. Κάλεσε στρατιώτες, αξιωματικούς και εργάτες να ενωθούν μαζί του στο Λονδίνο για να συνεχίσουν τον αγώνα.
Θεωρείται το ιδρυτικό κείμενο της Ελεύθερης Γαλλίας. Έγινε σύμβολο της αντίστασης στον ναζισμό. Στη συλλογική μνήμη της Γαλλίας, αποτελεί σημείο αναφοράς για την εθνική ενότητα και αξιοπρέπεια.
- Η ρητορική ως εργαλείο εξουσίας. Η Revue Politique et Parlementaire αναφέρει ότι ο ντε Γκωλ πίστευε βαθιά πως η ρητορική οδηγεί στην εξουσία και ότι ο λόγος είναι το βασικό μέσο άσκησης πολιτικής. Η ομιλία δεν ήταν για αυτόν απλή επικοινωνία. Ήταν πράξη ηγεσίας, τρόπος να διαμορφώσει το έθνος και να το κινητοποιήσει.
- Υψηλό, κλασικό ύφος. Οι ξένες αναλύσεις τονίζουν ότι ο ντε Γκωλ χρησιμοποιούσε κλασική, σχεδόν λογοτεχνική γλώσσα, επηρεασμένη από: την ιησουιτική παιδεία του, τη μελέτη του Σατωβριάνδου, τη γαλλική ιστορική παράδοση. Το ύφος του χαρακτηρίζεται από: μεγάλες, περίτεχνες προτάσεις, υψηλό λεξιλόγιο, ιστορικές αναφορές, ρυθμικότητα και τελετουργικό τόνο. Η πηγή σημειώνει ότι τέτοιο ύφος θεωρείται «αδύνατο» στη σημερινή εποχή των σύντομων μηνυμάτων και των κοινωνικών δικτύων.
- Ταύτιση του εαυτού του με τη Γαλλία. Ένα από τα πιο χαρακτηριστικά στοιχεία της ρητορικής του ήταν ότι μιλούσε για τον εαυτό του σε τρίτο πρόσωπο και συχνά ταυτιζόταν με το ίδιο το έθνος. «Η Γαλλία» και «ο Γκωλ» εμφανίζονται συχνά ως σχεδόν ενιαία οντότητα. Αυτό ενίσχυε την εικόνα του ως ενσάρκωση της εθνικής συνέχειας. Η Revue Politique επισημαίνει ότι σήμερα κανένας πολιτικός δεν θα τολμούσε τέτοια ρητορική, λόγω της αλλαγής των κοινωνικών και επικοινωνιακών δομών.
- Ρητορική της Αντίστασης. Στην περίοδο του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, ο λόγος του ντε Γκωλ είχε τρία βασικά χαρακτηριστικά: ελπίδα: η περίφημη «Έκκληση της 18ης Ιουνίου» βασίστηκε στην ιδέα ότι η ήττα δεν είναι οριστική· εκτίμηση: προέβλεπε ότι ο πόλεμος θα γίνει παγκόσμιος και ότι η Γαλλία θα επιστρέψει· ηθική νομιμοποίηση: παρουσίαζε τον εαυτό του ως τον μόνο φορέα της «αληθινής Γαλλίας».
- Στρατηγική ασάφεια και πολιτική γλώσσα. Η FixQuotes αναλύει τη ρητορική του ως στρατηγική, όχι απλώς συναισθηματική. Ο ντε Γκωλ θεωρούσε ότι ο πολιτικός λόγος δεν είναι πάντα κυριολεκτικός, χρησιμοποιείται για να διαχειρίζεται δυνάμεις, απαιτεί «στρατηγική ασάφεια» σε κρίσιμες στιγμές. Αυτό εξηγεί γιατί οι ομιλίες του συνδυάζουν μεγαλόπνοες διακηρύξεις με προσεκτικά διατυπωμένες θέσεις.
- Ρητορική εθνικής ανεξαρτησίας. Η ρητορική του ντε Γκωλ συνδέεται άμεσα με τον γκωλισμό, που βασίζεται στην εθνική κυριαρχία, στην ανεξαρτησία από υπερδυνάμεις, στην ισχυρή εκτελεστική εξουσία, στην πατριωτική ενότητα. Η γλώσσα του ήταν το μέσο για να νομιμοποιήσει αυτή την πολιτική.









