Όθων και Βαυαροί στην Ελλάδα 1833–1862

 
Η «Βαυαροκρατία» στην Ελλάδα είναι η περίοδος κατά την οποία ο Όθων του Οίκου των Βίττελσμπαχ (Otto von Wittelsbach, König von Bayern, 1815-1867) και η Βαυαρική Αντιβασιλεία κυβέρνησαν το νεοσύστατο ελληνικό κράτος. Η περίοδος αρχίζει το 1833 με την άφιξη του Όθωνα στην Ελλάδα και την εγκαθίδρυση της Βαυαρικής αντιβασιλείας. Τελειώνει το 1862 με την εξέγερση και έξωσή του. Πρόκειται για εποχή βαθιών μεταρρυθμίσεων αλλά και έντονων αντιδράσεων.
 

Τη δολοφονία του Ιωάννη Καποδίστρια (1831) ακολούθησε επί περίπου τρία χρόνια περίοδος εμφύλιου πόλεμου και βίαιης αναρχίας. Οι Μεγάλες Δυνάμεις (Βρετανία, Γαλλία, Ρωσία) αποφάσισαν, δίχως να ζητηθεί η γνώμη των Ελλήνων, στη διάσκεψη του Λονδίνου το 1832 ότι το καθεστώς του υπό ίδρυση ακόμη κράτους θα ήταν μοναρχία. Επέλεξαν ως πρώτο βασιλιά της Ελλάδας τον δεκαεπτάχρονο Όθωνα, γιο του φιλέλληνα Λουδοβίκου Α΄ της Βαυαρίας. Ο Οίκος Βίττελσμπαχ δεν είχε στενούς δεσμούς με κάποια από τις  3 εγγυήτριες δυνάμεις, συνεπώς η επιλογή ήταν αποδεκτή από όλους.

Στο Ναύπλιο (πρωτεύουσα του κράτους) στις 6 Φεβρουαρίου του 1833 αποβιβάστηκε ο ανήλικος βασιλιάς με 'προίκα' δάνειο 3,4 εκατομμυρία φράγκα. Τον συνόδευαν Βαυαροί σύμβουλοι, και περίπου 3.000 μισθοφόροι, στρατολογημένοι από γερμανικά κράτη προκειμένου να αποκαταστήσουν και να επιβάλουν την τάξη.

 [...] Η υποδοχή του Όθωνα ήταν πανηγυρική. Περισσότερα από 70 πλοία αρκετών εθνών αγκυροβόλησαν έξω από το Ναύπλιο, με τα ξάρτια τους στολισμένα με σημαίες. Ο Όθων έγινε δεκτός με κανονιοβολισμούς. Όλος ο πληθυσμός ήταν στην ακτή, κοντά στα προϊστορικά τείχη της Τίρυνθας, όπου αποβιβάστηκαν οι νεοαφιχθέντες, τους οποίους συνόδευσε μέχρι την πόλη. [...] Όλοι οι πολιτικοί και στρατιωτικοί ηγέτες της Επανάστασης ήταν εκεί για να τιμήσουν το γεγονός. [...] υπήρχε η ελπίδα ότι ερχόταν στη ζωή μια τρίτη Ελλάδα, η οποία θα καταλάμβανε και πάλι μια λαμπρή θέση στα χρονικά του κόσμου. [...] Έναν χρόνο μετά το γεγονός, επομένως χωρίς την εκ των υστέρων γνώση, ο Παναγιώτης Σούτσος, ο οποίος είχε σπουδάσει στην Ευρώπη, περιέλαβε στο πρώτο μυθιστόρημα που εκδόθηκε στο ανεξάρτητο βασίλειο την αίσθηση την οποία του είχε προκαλέσει η άφιξη του Όθωνα. Ο φανταστικός ήρως αναφωνεί με πάθος: Ω Βασιλεύ της Ελλάδος! Η παλαιά Ελλάς εδωρήσατο εις την Γερμανίαν τα φώτα· δια σου η Γερμανία εζήτησε ν' αποπληρώσει την δωρεάν μετά τόκου, και θέλει να σε ευγνωμονει, βλέπουσά σε αναγεννητήν του πρωτοτόκου λαού της γης.

                                              
ΕΛΛΑΔΑ ΒΙΟΓΡΑΦΙΑ ΕΝΟΣ ΣΥΓΧΡΟΝΟΥ ΕΘΝΟΥΣ
Roderick Beaton, ΠΑΤΑΚΗ, 2019 

...
 Ωστόσο, έως την ενηλικίωση του Όθωνα (1835) η χώρα κυβερνήθηκε από τριμελή Βαυαρική Αντιβασιλεία· ο κόμης Άρμανσμπεργκ (Count Ludwig Joseph von Armansberg), ως πρόεδρος του συμβουλίου της Αντιβασιλείας· ο δικηγόρος και μέλος της Βαυαρικής Ακαδημίας Επιστημών Μάουρερ (Georg Ludwig von Maurer), αρμόδιος για τα θέματα της εκπαίδευσης, της δικαιοσύνης, της θρησκείας, ο Χέιντεκ (Wilhelm von Heideck) υπεύθυνος για τις ένοπλες δυνάμεις ‒στρατό και ναυτικό.  

Η Βαυαροκρατία στην Ελλάδα υπήρξε μια μεταβατική περίοδος στη διάρκεια της οποίας επιχειρήθηκε σταδιακή σταθεροποίηση του νεοσύστατου κράτους.  Έβαλε τα θεμέλια του σύγχρονου ελληνικού κράτους, εισήγαγε θεσμούς, διοικητικές δομές, νόμους και πρακτικές· π.χ. ίδρυση δικαστηρίων και σύνταξη νέων νόμων,  αναδιοργάνωση εκπαίδευσης (ίδρυση του Πανεπιστημίου Αθηνών, 1837), ίδρυση εθνικού τακτικού στρατού, ορισμός της ελληνικής Εκκλησίας ως αυτοκέφαλη, προστασία αρχαιοτήτων και ίδρυση αρχαιολογικής υπηρεσίας, ίδρυση τράπεζας και καθιέρωση νομίσματος (της δραχμής), δημιουργία κτηματολογίου.  
            Όμως, η μοναρχική απολυταρχία, το συγκεντρωτικό σύστημα διακυβέρνησης, η κατοχή στις θέσεις-κλειδιά από Βαυαρούς, η στελέχωση του στρατού με Βαυαρούς αξιωματικούς από τον οποίο παραγκωνίστηκαν οι 'άτακτοι΄ ένοπλοι αγωνιστές του 1821 (με αποτέλεσμα να μείνουν χωρίς πόρο ζωής και να καταλήξουν κλέφτες ή ζητιάνοι), η υψηλή φορολόγηση, ο συνεχής δανεισμός από τις προστάτιδες δυνάμεις για αποπληρωμή προηγούμενων δανείων, η εμπλοκή της στα τρία κόμματα (τα λεγόμενα: ρωσικό με υποστηρικτή τον Θεόδωρο Κολοκοτρώνη, αγγλικό με τον Αλέξανδρο Μαυροκορδάτο, γαλλικό με τον Ιωάννη Κωλλέτη) προκάλεσαν έντονη κοινωνική και πολιτική δυσαρέσκεια.
            Εν τω μεταξύ η δυναμική του έθνους-κράτους στην ευρωπαϊκή γεωπολιτική δυνάμωσε με την αναγνώριση της ανεξαρτησίας της Ελλάδας το 1830 και του Βελγίου υπό τον βασιλιά Λεοπόλδο.  Οι αναγνωρίσεις είχαν ευρείες και σημαντικές επιπτώσεις που έγιναν φανερές το 1848, χρονιά των εθνικών επαναστάσεων στην Ευρώπη.                         Στην Ελλάδα εκδηλώθηκαν συνωμοσίες (ο Κολοκοτρώνης φυλακίστηκε ως κατηγορούμενος για συνωμοτική δράση ‒ αμνηστεύτηκε το 1835 όταν ενηλικιώθηκε ο Όθων), εξεγέρσεις (όπως το Κίνημα στη Μάνη το 1834, το στρατιωτικό Κίνημα στην Αθήνα της 3ης Σεπτεμβρίου 1843, μικροεξεγέρσεις στην Ήπειρο και στη Θεσσαλία με αίτημα την ένωση με την Ελλάδα). Ο Όθων υπό πίεση δέχθηκε να παραχωρήσει Σύνταγμα το 1844, το οποίο ήταν ένα από τα πιο φιλελεύθερα της Ευρώπης.
            Ο γερμανικός φιλελληνισμός που κυριαρχούσε στη βασιλική αυλή του Λουδοβίκου Α΄, ο οποίος καθοδηγούσε τις επιλογές του γιου του (π.χ. η μεταφορά της πρωτεύουσας στην Αθήνα, η μετονομασία του ελληνικού εθνικού νομίσματος από «φοίνικα» επί εποχής Καποδίστρια σε «δραχμή» ‒ονομασία ενός αρχαίου ελληνικού νομίσματος) συγκρουόταν με τη Μεγάλη Ιδέα (με επιδίωξη την ανακατάληψη της «φυσικής» πρωτεύουσας της Ελλάδας της Κωνσταντινούπολης) που εξέφραζε μερίδα Ελλήνων.
           Στη διάχυτη δυσαρέσκεια για τις μεταρρυθμίσεις και στη αντίδραση του τοπικισμού, προστέθηκαν η ενόχληση Ελλήνων για την ανεπαρκή  υποστήριξη του Όθωνα στη Μεγάλη Ιδέα, η έλλειψη βασιλικού διαδόχου και κυρίως τα power games των Μεγάλων Δυνάμεων (η ανησυχία, δηλαδή, της Γαλλίας και της Βρετανίας για τη φιλορωσική πολιτική που ανέπτυσσε ο Όθων). Ήταν ισχυροί παράγοντες που προκάλεσαν κρίση νομιμοποίησης του Όθωνα. Η Έξοδος του Όθωνα και της Αμαλίας από τον θρόνο στις 12 Οκτωβρίου του 1862 έφερε το τέλος της Βαυαροκρατίας.

Ακολούθησε η νέα επιλογή των Μεγάλων Δυνάμεων: η ενθρόνιση στις 30 Μαρτίου του 1863 του Δανού Γεώργιου Α' του Οίκου του Γλύξμπουργκ (The House of Glücksburg).

🔗Βαυαροκρατία

🔗Δολοφονία Ιωάννη Καποδίστρια, 1831