άρθρο του Μενέλαου Τασιόπουλου για την ανάγκη επινόησης νέας εθνικής ταυτότητας

 

05 Ιανουαρίου 2026,  parapolitika.gr

Αναγκαία µια νέα εθνική ταυτότητα 

H Ελλάδα έχει υπερβεί την περίοδο της χρεοκοπίας της. Βρισκόµαστε στα µέσα µιας επόµενης δεκαετίας σε σχέση µε αυτά που συνέβησαν τότε. Εχει ανακτήσει µια σχετική αυτονοµία, όσο επιτρέπει η θέση της στη ζώνη του ευρώ, στις πολιτικές αποφάσεις. Επίσης στον στρατηγικό προσδιορισµό της σε σχέση µε το µέλλον. Ενισχυτικό σε αυτό η απορρύθµιση στην ευρωπαϊκή ενότητα και η συνεχιζόµενη υποβάθµιση του κύρους και της ισχύος της Κοµισιόν στο πεδίο των ευρωπαϊκών δοµών και αρµοδιοτήτων.
            Η Ελλάδα παρουσιάζει σοβαρούς δείκτες προόδου. Οχι πλέον µε τη χρήση πλαστών στοιχείων τύπου greekstatistics, που κάποτε την οδήγησαν στην καταστροφή. Η Ελλάδα δεν αξιολογείται πλέον ως failed state, αλλά ως ένα λαµπερό success story στην ευρωπαϊκή ενδοχώρα. Η ανάκαµψή της, που εξελίσσεται από το 2019 και µετά, µε την υπογραφή της διακυβέρνησης Μητσοτάκη, δεν βασίζεται σε κάποια χρηµατιστηριακή φούσκα. Αλλά σε πραγµατικά δεδοµένα, που δεν απειλούνται από µια απότοµη αναστροφή. Φυσικά η Ελλάδα δεν µπορεί να αυτοπροστατευθεί από µια βαθιά διεθνή οικονοµική κρίση που θα ξεκινήσει, για παράδειγµα, από τη Γουόλ Στριτ και θα επεκταθεί ως πυρκαγιά στα ευρωπαϊκά και τα διεθνή χρηµατιστήρια, στη βάση της κατάρρευσης των µετοχών τεχνολογίας. Αλλά αυτό δεν είναι ένα πρόβληµα που µπορεί να απασχολήσει περισσότερο την Αθήνα, σε σχέση µε τις βαθιές ρωγµές που θα υποστούν κεντρικές οικονοµίες της ∆ύσης. Αρα, τα µέτρα αντίδρασης και ανάκαµψης, έστω βαθµηδόν, θα είναι ένα γενικότερο ζήτηµα για την όποια ∆ύση και όχι ένα εθνικό πρόβληµα. Κάτι παρόµοιο µε ό,τι συνέβη µε την πανδηµία.
             Η Ελλάδα ανακτά τους στρατιωτικούς και διπλωµατικούς εξοπλισµούς της. Στον αέρα, τη θάλασσα και την ξηρά, προµηθεύεται αεροπλάνα, πολεµικά πλοία, πυραυλικά συστήµατα αεράµυνας στη βάση διµερών στρατηγικών συµφωνιών, αλλά και περιφερειακών αλληλεξαρτήσεων, που της δίνουν προνόµια ως εθνικό κράτος να συµπαραταχθεί µε συµµαχικές δυνάµεις που έχει επιλέξει στη βάση εθνικών συµφερόντων. Από την άλλη, όποιες και αν είναι οι κινήσεις και οι επιθετικές επιλογές αναθεωρητικών και επεκτατικών δυνάµεων, όπως η Τουρκία, η Ελλάδα κάθε χρόνο και περισσότερο θα µπορέσει να τις αντιµετωπίσει στη «σκιά των όπλων» και των Ενόπλων ∆υνάµεων µε αυξηµένη επάρκεια. Οι στρατηγικές της συµφωνίες µε τον τρόπο που έχουν δοµηθεί υπερβαίνουν τον ευρωπαϊκό ερµητισµό, σε αντίθεση, για παράδειγµα, µε τις περιόδους διακυβέρνησης του Κ. Σηµίτη και του Κ. Καραµανλή, µε κεντρική αυτήν µε τις ΗΠΑ και περιφερειακή µε το Ισραήλ, την Αίγυπτο, τα Εµιράτα, αλλά και σειρά αραβικών ηγεσιών και κρατών που εµπλέκονται ή θα εµπλακούν στις «Συµφωνίες του Αβραάµ», που δίνουν ορατότητα αλλά και δυναµική συνεργασιών σε πρακτικό επίπεδο στον ενεργειακό, τον εµπορικό και τον στρατιωτικό τοµέα.
             Η παράδοση του είµαστε µέλη της Ε.Ε. και ανήκουµε στη στρατιωτική συµµαχία του ΝΑΤΟ είναι πλέον εµφανές ότι δεν επαρκεί, αλλά χρειάζεται µια νέα δυναµική. Η Ελλάδα βρίσκεται στην ευχάριστη θέση να έχει προηγηθεί των εξελίξεων του 2025 και σήµερα να µην εγκλωβίζεται, στρατηγικά τουλάχιστον, σε διλήµµατα ή εξαρτήσεις που ακόµα και σηµαντικές κεντρικές χώρες της Ευρώπης δεν µπορούν να διαχειριστούν. Αυτό που κυρίως λείπει από την Ελλάδα, που αποκτά όλο και πιο ισχυρό διεθνές προφίλ, µέσω και του Κάθετου ∆ιαδρόµου, ή θα αποκτήσει µέσω της εξέλιξης της συµµαχίας των τριών θαλασσών, που εν δυνάµει θα πρέπει να µετατραπεί σε µια συµµαχία των έξι θαλασσών µε την περαιτέρω ενεργοποίηση της Ελλάδας, είναι η αυτοπεποίθηση.
 Η αποµάκρυνση της χώρας από την περίοδο της χρεοκοπίας έχει αποτύπωµα πολύ πιο ισχυρό στη δηµόσια οικονοµία, αλλά και σε κύριες εταιρείες, παρά στα µαζικά µεσοστρώµατα της χώρας, που συνεχίζουν σε αγοραστική δύναµη να βρίσκονται στην κατάληξη της ευρωπαϊκής αξιολόγησης. Αυτή η αντίθεση και ανισότητα δηµιουργεί προβλήµατα συνοχής στην κοινωνία και ανακυκλώνει έναν πανικό και µια ένδεια φιλοδοξιών για το έθνος.
            

Η οικονομική ιδιοφυΐα του Μεγάλου Αλεξάνδρου, Δρ. Γιώργος Σ. Ατσαλάκης

 

Γεώργιος Ατσαλάκης

 [......]

Με έναν τρόπο που μόνο η ανθρώπινη μεγαλοφυία, στρατηγική σκέψη και φιλοσοφική βάση θα μπορούσαν να επιτύχουν, η εκστρατεία τροφοδοτούνταν από τις ίδιες τις νίκες της: πολλοί από τους νικημένους ηγέτες έγιναν την επόμενη μέρα σύμμαχοί του, τοπικές κοινωνίες τον υποδέχτηκαν ως ελευθερωτή, αποκαθιστούσε ιερούς ναούς, ενστερνιζόταν ξένες θρησκείες και ίδρυε αυτόνομα συστήματα διακυβέρνησης. Ο τίτλος «Μέγας» που αποδόθηκε στον Αλέξανδρο δεν ήταν αποτέλεσμα τυχαίο. Οι ενέργειές του αποτελούσαν την υλοποίηση μιας ευρείας κοσμοθεωρίας και βαθιάς φιλοσοφίας, που τον καθιστούσαν περισσότερο απελευθερωτή παρά κατακτητή.

Ενώ οι λεπτομερείς περιγραφές των οικονομικών στρατηγικών του είναι λιγότερο τεκμηριωμένες από τις στρατιωτικές κατακτήσεις του, αρκετές βασικές πτυχές απεικονίζουν την προσέγγισή του για τη χρηματοδότηση της επέκτασης της αυτοκρατορίας του και τη διασφάλιση της βιωσιμότητάς της.

Το εν γένει βασικό πρόβλημα της οικονομίας είναι: Πως μπορώ να ικανοποιήσω απεριόριστες απαιτήσεις με περιορισμένους πόρους.

Εκείνη την εποχή ο κόσμος για να αυξήσει τον πλούτο των εθνών, κυβερνιόταν από τη θεωρία που αργότερα έγινε γνωστή ως Μερκαντιλισμός. Σύμφωνα με αυτό το σύστημα, οι οικονομίες προσπαθούσαν απεγνωσμένα να συσσωρεύσουν όσο περισσότερο χρυσό μπορούσαν. Είτε εξάγοντας περισσότερα προϊόντα από όσα εισήγαγαν, είτε εξορύσσοντας μεγαλύτερο μέρος εντός των συνόρων τους, είτε δημιουργώντας αποικίες ή κατακτώντας πλούτο μέσω εχθρικών συγκρούσεων με άλλες χώρες.

Λίγο πολύ ήταν ένα παιχνίδι μηδενικού αθροίσματος, αν κάποιος ή κάποια χώρα γινόταν πλουσιότερη, ήταν επειδή κάποιος άλλος γινόταν φτωχότερος και ο μερκαντιλισμός αντανακλούσε τέλεια αυτή την πραγματικότητα.

Ο Μέγας Αλέξανδρος από πολύ νωρίς κατάλαβε ότι ο πλούτος εκτός από το να προέλθει από την καλλιέργια και την εξόρυξη, μπορεί να δημιουργηθεί με μαζικό τρόπο. Αυτή ήταν μια ευκαιρία για όλους τους ανθρώπους της αυτοκρατορίας να βγούν από την φτώχια.

Αντί λοιπόν να μεταφέρει τον χρυσό από τις κατακτήσεις του, πίσω στην Ελλάδα, να τον κρύψει στα υπόγεια όπως γινόταν μέχρι τότε από τους κατακτητές, τον χρησιμοποίησε για να χρηματοδοτήσει την ανέγερση περίπου 70 πόλεων και την παραγωγή όπλων κλπ. Με τον χρυσό και το ασήμι, «έκοβε» νομίσματα και τα διέθετε στις αγορές. Μια κίνηση που αντιστοιχούσε σήμερα με την ίδρυση εργοταξίων μαζικής κατασκευής/παραγωγής. Για πρώτη φορά, ο πλούτος δεν καλλιεργήθηκε ούτε εξορύχθηκε αλλά δημιουργήθηκε μαζικά. Η μαζική παραγωγή εξοπλισμού για τον στρατό και οι κατασκευές έδωσαν ώθηση στις οικονομίες που κατέκτησε.

Ουσιαστικά εφάρμοσε την θεωρία του Άνταμ Σμιθ που γράφηκε περίπου 2.000 έτη μετά, στο έργο του ο «Πλούτος των Εθνών» το 1776, πού ήταν ο προάγγελος των σύγχρονων οικονομικών. Ο Σμιθ δίδαξε ότι το αίτιο αύξησης του εθνικού πλούτου είναι η εργασία παρά η ποσότητα του χρυσού και του αργύρου. Εξήγησε το πώς το λελογισμένο ατομικό συμφέρον και ο ανταγωνισμός μπορεί να οδηγήσει σε οικονομική ευημερία. Ο Άνταμ Σμιθ ισχυριζόταν ότι όπου υπάρχει μεγάλη περιουσία, υπάρχει μεγάλη ανισότητα.

Ο Μέγας Αλέξανδρος διένειμε συνεχώς όλο τον πλούτο που κατακτούσε είτε από τους Πέρσες είτε από τους Ινδούς κλπ., για να μειώσει την οικονομική ανισότητα της εποχής, πράγμα το οποίο βοήθησε στην εμφάνιση πολλών επιχειρήσεων και στην ανάπτυξη του εμπορίου. Η αυτοκρατορία είχε έσοδα από την ανάπτυξη της οικονομίας (φόροι επιτηδεύματος, φόροι τελωνείων κλπ) που δημιουργήθηκε από την αύξηση της κυκλοφορίας του χρήματος.

    Κατανόησε ότι η παραγωγή ήταν το σημαντικότερο τμήμα της οικονομίας και κατέβαλε προσπάθειες να την κάνει πιο αποτελεσματική, ώστε να μπορεί να δημιουργηθεί περισσότερος πλούτος από την παραγωγή πρώτων υλών και προϊόντων. Αυτό επιτεύχθηκε και μέσω της καλλιέργεια γης από τους αγρότες και όχι πλέον από τους τότε φεουδάρχες.

Ο Αλέξανδρος κατανόησε τη σημασία μιας σταθερής και ενοποιημένης οικονομίας σε όλη την τεράστια αυτοκρατορία του. Εισήγαγε ένα κοινό νόμισμα, την ασημένια δραχμή, το οποίο διευκόλυνε το εμπόριο σε όλη την αυτοκρατορία και βοήθησε στην ολοκλήρωση των οικονομιών των κατακτημένων περιοχών. Αυτή η τυποποίηση των νομισμάτων υπό την κυριαρχία του όχι μόνο βοήθησε στη διαχείριση της οικονομίας της αυτοκρατορίας, αλλά και στην προώθηση του εμπορίου και της οικονομικής σταθερότητας.

Αυτή η ομοιομορφία στο νόμισμα ήταν μια πρωτοποριακή κίνηση προς τη δημιουργία ενός κεντρικού οικονομικού πλαισίου, επιτρέποντας ευκολότερες διαδικασίες συναλλαγών, μειώνοντας την πολυπλοκότητα του εμπορίου που υπήρχε λόγω της χρήσης πολλαπλών τοπικών νομισμάτων και ενισχύοντας την οικονομική διαφάνεια. Η εφαρμογή της αργυρής δραχμής ως πρότυπου νομίσματος συνέβαλε σημαντικά στη διαχείριση της τεράστιας οικονομίας της αυτοκρατορίας. Παρείχε ένα αξιόπιστο και συνεπές μέσο ανταλλαγής, το οποίο ήταν ζωτικής σημασίας για την αποτελεσματική λειτουργία των αγορών, την πληρωμή των στρατιωτών και τη συλλογή φόρων και φόρων από τα διάφορα μέρη της αυτοκρατορίας.

Επιπλέον, αυτή η κίνηση προς την οικονομική τυποποίηση υπό την κυριαρχία του Αλεξάνδρου διαδραμάτισε ζωτικό ρόλο στην προώθηση του εμπορίου και της οικονομικής σταθερότητας. Όχι μόνο διευκόλυνε το εγχώριο εμπόριο εντός της αυτοκρατορίας απλοποιώντας τις συναλλαγές, αλλά επίσης ενθάρρυνε το διεθνές εμπόριο παρέχοντας ένα νόμισμα που αναγνωρίστηκε και αποτιμήθηκε σε όλο τον γνωστό κόσμο.

Ακόμη, η εισαγωγή ενός κοινού νομίσματος ήταν ένα στρατηγικό εργαλείο για τον Αλέξανδρο στην εδραίωση του ελέγχου του στις κατακτημένες περιοχές. 

Χρησίμευσε ως απτό σύμβολο της νέας πολιτικής τάξης και της οικονομικής ενότητας υπό την κυριαρχία του, συμβάλλοντας στη σύνδεση της αυτοκρατορίας πολιτιστικά και οικονομικά. Η ασημένια δραχμή, με το τυποποιημένο βάρος και την καθαρότητά της, έγινε σήμα κατατεθέν της βασιλείας του Αλεξάνδρου, εξασφαλίζοντας ότι η κληρονομιά του θα επηρέαζε τις οικονομικές πρακτικές του ελληνιστικού κόσμου πολύ μετά το θάνατό του. Στην ουσία, η εισαγωγή της ασημένιας δραχμής από τον Αλέξανδρο ήταν μια απόδειξη της κατανόησης του κρίσιμου ρόλου που διαδραματίζει η οικονομική πολιτική στην οικοδόμηση αυτοκρατοριών. Ήταν μια προοδευτική στρατηγική που όχι μόνο αντιμετώπιζε τις άμεσες υλικοτεχνικές προκλήσεις της διακυβέρνησης μιας τεράστιας αυτοκρατορίας, αλλά έθεσε επίσης τις βάσεις για την ευημερία και τη σταθερότητα της ελληνιστικής οικονομίας.

Προώθηση του εμπορίου: Με την ίδρυση νέων πόλεων, όπως η Αλεξάνδρεια στην Αίγυπτο, και την αποκατάσταση της αρχαίας Περσικής Βασιλικής Οδού, ο Αλέξανδρος ενίσχυσε σημαντικά τους εμπορικούς δρόμους σε όλη την αυτοκρατορία του. Αυτές οι πόλεις έγιναν οικονομικοί και πολιτιστικοί κόμβοι, προωθώντας το εμπόριο και τις πολιτιστικές ανταλλαγές που ωφέλησαν την οικονομία της αυτοκρατορίας. Η ασφάλεια που παρείχαν οι στρατιωτικές κατακτήσεις του εξασφάλιζε επίσης ασφαλή διέλευση για τους εμπόρους σε όλη την αυτοκρατορία, τονώνοντας περαιτέρω την οικονομική δραστηριότητα

Επί πλέον το εμπόριο έφυγε από τον έλεγχο των λίγων και πέρασε σε νέους εμπόρους. Τότε δημιουργήθηκε ο πρώτος Δρόμος του Μεταξιού. Ο Πατροκλής δημιούργησε τον πρώτο εμπορικό δρόμο μεταξύ Δύσης και Ανατολής μέσω της Κασπίας θάλασσας και του Ώξου ποταμού πού έφθανε στα βάθη της Ασίας.