Δαλάι Λάμα ο 14ος

Όλες οι μεγάλες θρησκείες του κόσμου, με την έμφασή τους στην αγάπη, τη συμπόνια, την υπομονή, την ανεκτικότητα και τη συγχώρεση μπορούν και να προωθήσουν εσωτερικές αξίες.

Αλλά η πραγματικότητα του κόσμου σήμερα είναι ότι η βάση ηθικής στη θρησκεία δεν είναι επαρκής.

Γι 'αυτό είμαι όλο και περισσότερο πεπεισμένος ότι έχει έρθει η ώρα να βρούμε έναν τρόπο σκέψης για την πνευματικότητα και την ηθική πέρα από τη θρησκεία, όλοι μαζί.

Η κραυγή, του Νορβηγού εξπρεσιονιστή ζωγράφου Έντβαρτ Μουνκ

Η κραυγή,  The scream

Η Κραυγή του Έντβαρτ Μουνκ (Edvard Munch, 1863-1944) είναι ένα από τα πιο αναγνωρίσιμα έργα της Mοντέρνας Tέχνης (Modern Art) και ένα από τα πρώτα που αποτυπώνουν με τόση ωμή ένταση την υπαρξιακή αγωνία του σύγχρονου ανθρώπου.

Η Κραυγή ως σύμβολο υπαρξιακού τρόμου. Ο Μουνκ δεν ζωγραφίζει έναν άνθρωπο που φωνάζει· ζωγραφίζει έναν άνθρωπο που ακούει την κραυγή του κόσμου. Η φιγούρα στο κέντρο μοιάζει σχεδόν άφυλη, απογυμνωμένη από ταυτότητα, σαν να εκπροσωπεί κάθε άνθρωπο που έρχεται αντιμέτωπος με την αγωνία της ύπαρξης. Η παραμόρφωση του προσώπου και του σώματος δεν είναι τεχνικό λάθος· είναι συνειδητή επιλογή για να αποδοθεί η ψυχική διάλυση.

Η δύναμη της γραμμής και του χρώματος. Η Κραυγή είναι ένα έργο όπου το χρώμα λειτουργεί σαν συναίσθημα: οι σπειροειδείς, κυματιστές γραμμές του ουρανού και του τοπίου δημιουργούν αίσθηση αστάθειας το κόκκινο και το πορτοκαλί θυμίζουν φωτιά, αίμα, απειλή το γαλάζιο και το μαύρο της φιγούρας λειτουργούν σαν αντίθεση, σαν να «ρουφούν» το φως. Ο Μουνκ δεν ενδιαφέρεται για ρεαλισμό· ενδιαφέρεται για ψυχική αλήθεια. Το τοπίο μοιάζει να συμμετέχει στην αγωνία, σαν ολόκληρη η φύση να ουρλιάζει μαζί με τον άνθρωπο.

            Ψυχολογική διάσταση-Η τέχνη ως εξομολόγηση. Ο ίδιος ο Μουνκ έγραψε στο ημερολόγιό του ότι ένιωσε «ένα απέραντο ουρλιαχτό να διαπερνά τη φύση». Η Κραυγή είναι η εικαστική μετάφραση μιας πανικού, κρίσης άγχους, υπαρξιακής κατάρρευσης. Η τέχνη του Μουνκ είναι βαθιά αυτοβιογραφική: έχασε τη μητέρα και την αδελφή του σε νεαρή ηλικία, ο πατέρας του είχε ψυχικές διαταραχές, ο ίδιος υπέφερε από άγχος και κατάθλιψη. Η Κραυγή είναι η στιγμή όπου η προσωπική του αγωνία γίνεται καθολική εμπειρία.

Προάγγελος του Εξπρεσιονισμού. Το έργο δημιουργείται σε μια εποχή όπου η Ευρώπη αλλάζει ραγδαία με την Βιομηχανική Επανάσταση αποτελέσματα της οποίας ήταν η αστικοποίηση, οι νέες φιλοσοφίες, η αίσθηση αποξένωσης. Η Κραυγή προαναγγέλλει τον Εξπρεσιονισμό (Expressionism Art), ένα κίνημα που θα δώσει προτεραιότητα στο συναίσθημα και την εσωτερική αλήθεια αντί για τον ρεαλισμό. Ο Μουνκ ουσιαστικά ανοίγει τον δρόμο για καλλιτέχνες όπως ο Κίρχνερ, ο Καντίνσκι, ο Σαγκάλ.

            Η σύνθεση ως θεατρική σκηνή. Η γέφυρα λειτουργεί σαν σκηνή θεάτρου. Οι δύο φιγούρες στο βάθος είναι αδιάφορες, απορροφημένες στον περίπατό τους. Αυτή η αντίθεση ενισχύει την αίσθηση απομόνωσης του κεντρικού προσώπου. Η προοπτική της γέφυρας οδηγεί το βλέμμα κατευθείαν στη φιγούρα, σαν να μας τραβά μέσα στην αγωνία της.

Η Κραυγή παραμένει επίκαιρη. Το έργο έγινε παγκόσμιο σύμβολο γιατί εκφράζει κάτι διαχρονικό: την ανθρώπινη αγωνία μπροστά στο χάος, την απώλεια ελέγχου, τον φόβο για το άγνωστο. Σε μια εποχή γεμάτη άγχος, κρίσεις και αβεβαιότητα, η Κραυγή μιλά πιο δυνατά από ποτέ.

 

Η Μεγάλη Σκακιέρα, του Ζμπίγκνιου Μπρζεζίνσκι

The Grand Chessboard,  του Zbigniew Brzezinski (1997)

 

Η Ευρασία ως το κεντρικό πεδίο παγκόσμιας ισχύος

[...]

Στην Ευρασία βρίσκονται επίσης τα περισσότερα πολιτικά ισχυρά και δυναμικά κράτη. Μετά από τις Ηνωμένες Πολιτείες, οι επόμενες έξι μεγαλύτερες οικονομίες και οι επόμενοι έξι μεγαλύτεροι καταναλωτές στρατιωτικών όπλων βρίσκονται στην Ευρασία. Όλες οι παγκόσμιες δυνάμεις που διαθέτουν φανερά πυρηνικά όπλα εκτός από μία και όλες οι παγκόσμιες δυνάμεις που διαθέτουν κρυφά πυρηνικά όπλα εκτός από μία βρίσκονται στην Ευρασία. Οι δύο πιο πολυπληθείς διεκδικητές της περιφερειακής ηγεμονίας και της παγκόσμιας επιρροής είναι ευρασιατικές δυνάμεις. Όλες οι δυνάμεις που θα μπορούσαν δυνητικά να αμφισβητήσουν την πολιτική και/ή οικονομική πρωτοκαθεδρία της Αμερικής είναι ευρασιατικές. Αθροιστικά, η δύναμη της Ευρασίας υπερβαίνει κατά πολύ εκείνη της Αμερικής. Ευτυχώς για την Αμερική, η Ευρασία είναι πολύ μεγάλη για να είναι ενιαία πολιτικά.

Έτσι, η Ευρασία είναι η σκακιέρα πάνω στην οποία συνεχίζει να παίζεται ο αγώνας για την παγκόσμια πρωτοκαθεδρία. Η γεωστρατηγική –η στρατηγική διαχείριση των γεωπολιτικών συμφερόντων- μπορεί να συγκριθεί με σκάκι, όμως στην κάπως ελλειψοειδή ευρασιατική σκακιέρα δεν παίζουν μόνο δύο, αλλά αρκετοί παίκτες, από τους οποίους ο καθένα διαθέτει διαφορετική δύναμη. Οι κύριοι παίκτες είναι τοποθετημένοι στο δυτικό, στο ανατολικό, στο νότιο μέρος και στο κέντρο της σκακιέρας. Τόσο το δυτικό όσο και το ανατολικό άκρο της σκακιέρας περιλαμβάνουν περιοχές με υψηλή πυκνότητα πληθυσμού, στις οποίες είναι οργανωμένα μερικά ισχυρά κράτη σε σχετικά πυκνοκατοικημένους χώρους. Στην περίπτωση της μικρής δυτικής περιφέρειας της Ευρασίας, αμερικανικές δυνάμεις είναι αναπτυγμένες. Η άπω ανατολική ηπειρωτική περιοχή είναι η έδρα ενός συνεχώς ισχυροποιούμενου και ανεξάρτητου παίκτη, ο οποίος ελέγχει τεράστιο πληθυσμό, ενώ τα εδάφη του δραστήριου αντιπάλου του –που περιορίζεται σε μερικά γειτονικά νησιά- και το ήμισυ μιας μικρής απωανατολικής χερσονήσου παρέχουν βάση στην αμερικανική δύναμη.

Στις τωρινές παγκόσμιες περιστάσεις, μπορούμε να εντοπίσουμε τουλάχιστον πέντε βασικούς γεωστρατηγικούς παίκτες και πέντε γεωπολιτικούς άξονες (από τους οποίους δύο θα μπορούσαν ίσως να χαρακτηριστούν, επίσης, εν μέρει παίκτες) στον νέο πολιτικό χάρτη της Ευρασίας. Η Γαλλία, η Γερμανία, η Ρωσία, η Κίνα και η Ινδία είναι σημαντικοί και δραστήριοι παίκτες. Ενώ η Μεγάλη Βρετανία, η Ιαπωνία και η Ινδονησία, παρότι είναι ομολογουμένως πολύ σημαντικές χώρες, δεν μπορούν να χαρακτηριστούν ως γεωστρατηγικοί παίκτες. Η Ουκρανία, το Αζερμπαϊτζάν, η Νότια Κορέα, η Τουρκία και το Ιράν παίζουν το ρόλο κρίσιμα σημαντικών γεωπολιτικών αξόνων, αν και τόσο η Τουρκία όσο και το Ιράν είναι επίσης σε κάποιο βαθμό –εντός των πιο περιορισμένων ικανοτήτων τους- δραστήριες γεωστρατηγικά χώρες.

Αυτή η τεράστια, με παράξενο σχήμα σκακιέρα –που επεκτείνεται από τη Λισαβόνα μέχρι το Βλαδιβοστόκ- είναι το πεδίο του παιχνιδιού

Η Ουκρανία, νέος και σημαντικός χώρος στην ευρασιατική σκακιέρα, είναι γεωπολιτικός άξονας, επειδή η ίδια η ύπαρξή της ως ανεξάρτητης χώρας βοηθά το μετασχηματισμό της Ρωσίας. Χωρίς την Ουκρανία, η Ρωσία παύει να είναι ευρασιατική αυτοκρατορία. Χωρίς την Ουκρανία, η Ρωσία μπορεί να συνεχίσει να παλεύει για αυτοκρατορική θέση, αλλά τότε θα γινόταν κυρίως ασιατικό αυτοκρατορικό κράτος, το οποίο θα συρόταν πολύ πιθανόν σε συγκρούσεις, που θα το αποδυνάμωναν, με αφυπνισμένους Κεντροασιάτες, οι οποίοι θα ήταν γεμάτοι μνησικακία για την απώλεια της πρόσφατα αποκτημένης ανεξαρτησίας τους και θα είχαν την υποστήριξη των αδελφικών ισλαμικών κρατών στο νότο. Επίσης, το πιθανότερο και η Κίνα θα αντετίθετο σε οποιαδήποτε παλινόρθωση της ρωσικής κυριαρχίας στην Κεντρική Ασία, λόγω του αυξανόμενου ενδιαφέροντός της για τα κράτη της περιοχής που απόκτησαν πρόσφατα την ανεξαρτησία τους. Ωστόσο, αν η Μόσχα ανακτήσει τον έλεγχο της Ουκρανίας, με τον πληθυσμό των 52 εκατομμυρίων, τους σημαντικούς πλουτοπαραγωγικούς πόρους και την πρόσβαση στη Μαύρη Θάλασσα, η Ρωσία θα ανακτήσει αυτόματα τις αναγκαίες προϋποθέσεις για να γίνει ισχυρό αυτοκρατορικό κράτος, που θα ενώνει την Ευρώπη και την Ασία. Αν η Ουκρανία έχανε την ανεξαρτησία της, αυτό θα είχε άμεσες συνέπειες για την Κεντρική Ευρώπη, μετασχηματίζοντας την Πολωνία στον γεωπολιτικό άξονα του ανατολικού συνόρου της ενωμένης Ευρώπης.