Η κραυγή, του Νορβηγού εξπρεσιονιστή ζωγράφου Έντβαρτ Μουνκ

Η κραυγή,  The scream

Η Κραυγή του Έντβαρτ Μουνκ (Edvard Munch, 1863-1944) είναι ένα από τα πιο αναγνωρίσιμα έργα της Mοντέρνας Tέχνης (Modern Art) και ένα από τα πρώτα που αποτυπώνουν με τόση ωμή ένταση την υπαρξιακή αγωνία του σύγχρονου ανθρώπου.

Η Κραυγή ως σύμβολο υπαρξιακού τρόμου. Ο Μουνκ δεν ζωγραφίζει έναν άνθρωπο που φωνάζει· ζωγραφίζει έναν άνθρωπο που ακούει την κραυγή του κόσμου. Η φιγούρα στο κέντρο μοιάζει σχεδόν άφυλη, απογυμνωμένη από ταυτότητα, σαν να εκπροσωπεί κάθε άνθρωπο που έρχεται αντιμέτωπος με την αγωνία της ύπαρξης. Η παραμόρφωση του προσώπου και του σώματος δεν είναι τεχνικό λάθος· είναι συνειδητή επιλογή για να αποδοθεί η ψυχική διάλυση.

Η δύναμη της γραμμής και του χρώματος. Η Κραυγή είναι ένα έργο όπου το χρώμα λειτουργεί σαν συναίσθημα: οι σπειροειδείς, κυματιστές γραμμές του ουρανού και του τοπίου δημιουργούν αίσθηση αστάθειας το κόκκινο και το πορτοκαλί θυμίζουν φωτιά, αίμα, απειλή το γαλάζιο και το μαύρο της φιγούρας λειτουργούν σαν αντίθεση, σαν να «ρουφούν» το φως. Ο Μουνκ δεν ενδιαφέρεται για ρεαλισμό· ενδιαφέρεται για ψυχική αλήθεια. Το τοπίο μοιάζει να συμμετέχει στην αγωνία, σαν ολόκληρη η φύση να ουρλιάζει μαζί με τον άνθρωπο.

            Ψυχολογική διάσταση-Η τέχνη ως εξομολόγηση. Ο ίδιος ο Μουνκ έγραψε στο ημερολόγιό του ότι ένιωσε «ένα απέραντο ουρλιαχτό να διαπερνά τη φύση». Η Κραυγή είναι η εικαστική μετάφραση μιας πανικού, κρίσης άγχους, υπαρξιακής κατάρρευσης. Η τέχνη του Μουνκ είναι βαθιά αυτοβιογραφική: έχασε τη μητέρα και την αδελφή του σε νεαρή ηλικία, ο πατέρας του είχε ψυχικές διαταραχές, ο ίδιος υπέφερε από άγχος και κατάθλιψη. Η Κραυγή είναι η στιγμή όπου η προσωπική του αγωνία γίνεται καθολική εμπειρία.

Προάγγελος του Εξπρεσιονισμού. Το έργο δημιουργείται σε μια εποχή όπου η Ευρώπη αλλάζει ραγδαία με την Βιομηχανική Επανάσταση αποτελέσματα της οποίας ήταν η αστικοποίηση, οι νέες φιλοσοφίες, η αίσθηση αποξένωσης. Η Κραυγή προαναγγέλλει τον Εξπρεσιονισμό (Expressionism Art), ένα κίνημα που θα δώσει προτεραιότητα στο συναίσθημα και την εσωτερική αλήθεια αντί για τον ρεαλισμό. Ο Μουνκ ουσιαστικά ανοίγει τον δρόμο για καλλιτέχνες όπως ο Κίρχνερ, ο Καντίνσκι, ο Σαγκάλ.

            Η σύνθεση ως θεατρική σκηνή. Η γέφυρα λειτουργεί σαν σκηνή θεάτρου. Οι δύο φιγούρες στο βάθος είναι αδιάφορες, απορροφημένες στον περίπατό τους. Αυτή η αντίθεση ενισχύει την αίσθηση απομόνωσης του κεντρικού προσώπου. Η προοπτική της γέφυρας οδηγεί το βλέμμα κατευθείαν στη φιγούρα, σαν να μας τραβά μέσα στην αγωνία της.

Η Κραυγή παραμένει επίκαιρη. Το έργο έγινε παγκόσμιο σύμβολο γιατί εκφράζει κάτι διαχρονικό: την ανθρώπινη αγωνία μπροστά στο χάος, την απώλεια ελέγχου, τον φόβο για το άγνωστο. Σε μια εποχή γεμάτη άγχος, κρίσεις και αβεβαιότητα, η Κραυγή μιλά πιο δυνατά από ποτέ.

 

👉Η Κραυγή δεν είναι απλώς ένας πίνακας· είναι μια εικαστική κραυγή ύπαρξης. Ο Μουνκ καταφέρνει να μετατρέψει ένα προσωπικό συναίσθημα σε παγκόσμιο σύμβολο, χρησιμοποιώντας χρώμα, γραμμή και παραμόρφωση για να αποδώσει την ψυχική ένταση της εποχής και του ανθρώπου.