Κουτιών εγκώμιο, του Ηλία Ηλιού

Κριτικά κείμενα για την τέχνη 1925-1937, βιβλίο του Ηλία Ηλιού 

 "Κουτιών Εγκώμιο"

 [...] Το πιο παρδαλό μπαρόκ και ροκοκό, οι χωρίς καμιά κλιματολογική ανάγκη -μεταφερμένες από τις υπερβόρειες χώρες μυτερές σαν το σκούφο του Μίδα- στέγες των μονοκατοικιών των προαστείων, κάμποσα μωρέσκ κι άλλα ξενόρρυθμα χτίσματα, να το σύνολο σχεδόν των κτιρίων που πρόκειται να διασωθούν από την εισβολή της μοντέρνας αρχιτεκτονικής. Αυτή πάλι, εκτός απ' άλλα, μας ξαναδίνει την ταράτσα, το τυπικό αυτό στοιχείο της νέας Ελληνικής και μάλιστα της νησιωτικής αρχιτεκτονικής. Να παιδεύονται για ν’ ανακαλύψουν κάποιον παλαιικό τύπο καρέκλας άβολης που μουδιάζει τα ψαχνά, κόβει τη μέση, και τα ξυλόγλυπτά της αφήνουνε για μέρες ανεξίτηλα τα ίχνη τους σ’ όποιο μέρος του κορμιού ακουμπήσουν.                                                                                                                         

Αλλά και το πρόβλημα της νέας πόλης, της πόλης του 20ού αιώνα, με την αναπόφευκτη και υπαγορευόμενη από τον τεχνικό πολιτισμό της εποχής μας, συγκέντρωση μεγάλου αριθμού κατοίκων σε μικρή έκταση χώρου βρισκότανε σε αντινομία με την πέτρα σαν υλικό της οικοδομής. (Nota bene. Βέβαια τα παραμύθια για τη νοσηρή αστυφιλία και τα ειδυλλιακά κηρύγματα για την επάνοδον προς τους αγρούς, μακράν από την πόλιν και την ταραχή, είναι φτηνά πράγματα που αφιλοσόφητα προσπαθούν να ερμηνεύσουν και να καταργήσουν κοινωνικά φαινόμενα πολύ πιο σύνθετης αφορμής και μπορεί κανείς να τ’ ακούει βερεσέ, χωρίς να φοβάται πως αποκλείει μια ενδεχόμενη εξήγηση και μια λύση του ζητήματος.

Σαλβαντόρ Αλιέντε, ο πρώτος και ο τελευταίος λόγος του

26/6/1908-11/9/1973

Στις 11 Σεπτέμβρη του 1973, ο πρόεδρος της Κυβέρνησης Λαϊκής Ενότητας της Χιλής, Σαλβαντόρ Αλιέντε (Salvador Allende) βρίσκεται νεκρός. Αυτοκτόνησε (πολλοί λένε ότι δολοφονήθηκε) καθώς οι δυνάμεις του, φίλου των Αμερικάνων, δικτάτορα πολιορκούσαν το προεδρικό μέγαρο. Τη μέρα αυτή τερματίστηκε το πείραμα του δημοκρατικού περάσματος στον Σοσιαλισμό και έγινε η έναρξη μιας από τις πιο σκληρές δικτατορίες της σύγχρονης ιστορίας που αποτέλεσε ένα άλλο πείραμα, αυτό των πιο αντιλαϊκών νεοφιλελεύθερων πολιτικών. 

Δημοσιεύουμε σήμερα δύο πολύ σημαντικές μεταφράσεις. Η πρώτη είναι η πρώτη ομιλία του Αλιέντε στο Χιλιανό Κοινοβούλιο μετά την εκλογή του, που βρίσκεται για πρώτη φορά στα ελληνικά. Είναι ένα σημαντικό πολιτικό κείμενο που παρουσιάζει εκτενώς το κυβερνητικό πρόγραμμα. Η δεύτερη είναι ο τελευταίος λόγος του προς το Χιλιανό λαό, λίγες ώρες πριν τον θάνατο του. 

Πρώτος λόγος

Εμφανιζόμενος ενώπιον σας σε εκπλήρωση του συνταγματικού διατάγματος, θέλω να αποδώσω διπλή σημασία σε αυτό το μήνυμα. Είναι το πρώτο μήνυμα μιας Κυβέρνησης η οποία μόλις έχει αναλάβει τα καθήκοντα και ανταποκρίνεται σε ένα μοναδικό κάλεσμα στη πολιτική μας ιστορία.

Συνθήκη του Ουνκιάρ Ισκελεσί, Ρωσο-οθωμανική, 1883

Η Συνθήκη του Ουνκιάρ Ισκελεσί ήταν μια καθοριστική ρωσοοθωμανική συμφωνία που μετέβαλε ριζικά το καθεστώς των Στενών, επιτρέποντας στη Ρωσία να απαιτεί το κλείσιμό τους σε ξένα πολεμικά πλοία. Αποτέλεσε σημείο καμπής στη διπλωματική ισορροπία της Ανατολικής Μεσογείου και προκάλεσε έντονη ανησυχία στις Δυτικές δυνάμεις.
    Υπογράφηκε στην ασιατική πλευρά του Βοσπόρου, στην αποβάθρα Ουνκιάρ Ισκελεσί στις 8 Ιουλίου 1833 μεταξύ Ρωσικής Αυτοκρατορίας και Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Ήταν αποτέλεσμα της ρωσικής στρατιωτικής βοήθειας προς τον Σουλτάνο Μαχμούτ Β΄, όταν ο Ιμπραήμ Πασάς (γιος του Μωχάμετ Αλή της Αιγύπτου) απειλούσε να καταλάβει την Κωνσταντινούπολη.


Κύριοι όροι της Συνθήκης
-Αμυντική συμμαχία. Η Οθωμανική Αυτοκρατορία δεσμευόταν να βοηθήσει τη Ρωσία σε περίπτωση πολέμου.
-Μυστικό άρθρο. Το πιο σημαντικό και αμφιλεγόμενο μέρος της συνθήκης ήταν το μυστικό άρθρο, σύμφωνα με το οποίο η Οθωμανική Αυτοκρατορία θα έκλεινε τα Στενά του Βοσπόρου και των Δαρδανελίων σε όλα τα ξένα πολεμικά πλοία, εφόσον το ζητούσε η Ρωσία. Έτσι, η Ρωσία κέρδισε μοναδική στρατηγική επιρροή αφού μπορούσε να εμποδίσει τις δυτικές ναυτικές δυνάμεις να εισέλθουν στη Μαύρη Θάλασσα.

Τα Στενά ήταν (και παραμένουν) ο πιο κρίσιμος θαλάσσιος διάδρομος μεταξύ Μαύρης Θάλασσας και Μεσογείου. Η Συνθήκη ήταν τόσο σημαντική στον βαθμό που ανέτρεψε τις ισορροπίες στην Ανατολική Μεσόγειο. Η δυνατότητα της Ρωσίας να τα κλείνει κατά βούληση, ουσιαστικά να ελέγχει τα Στενά, άλλαζε το γεωπολιτικό παιχνίδι. Η Συνθήκη θεωρήθηκε από τη Βρετανία και την αυτοκρατορική Γαλλία ως ρωσική διείσδυση στην Οθωμανική Αυτοκρατορία και απειλή για τις δικές τους ναυτικές και εμπορικές διαδρομές.
    Η Συνθήκη του Ουνκιάρ Ισκελεσί δεν ανανεώθηκε και αντικαταστάθηκε από τη Συνθήκη των Στενών του Λονδίνου (1841), η οποία επανέφερε το καθεστώς κλειστών Στενών για όλα τα πολεμικά πλοία, αφαιρώντας το μονομερές προνόμιο της Ρωσίας.
    Αργότερα, το καθεστώς των Στενών άλλαξε ξανά με τις Συνθήκες των Σεβρών (1920), Λωζάννης (1923) και τελικά Μοντρέ (1936), που ισχύει μέχρι σήμερα.