Εργαστήρια κατασκευής πυρομαχικών και όπλων κατά τη διάρκεια της Επανάστασης του 1821

Την πρώτη ουσιαστική ελληνική πολεμική βιομηχανία αποτελούν τα εργαστήρια παραγωγής πυρομαχικών και όπλων που έπαιξαν καθοριστικό ρόλο στην επιβίωση της Επανάστασης. Λειτουργούσαν ήδη από τον 18ο αιώνα και κατά της διάρκειας της Ελληνικής Επανάστασης κατά των Οθωμανών παρήγαγαν τεράστιες ποσότητες μπαρουτιού. Τα εργαστήρια δεν ήταν πολλά, αυτά όμως, που υπήρχαν και λειτουργούσαν συστηματικά, κάλυπταν μέρος των αναγκών του Αγώνα. Η Δημητσάνα αποτέλεσε τον κεντρικό πυρήνα παραγωγής μπαρουτιού, ενώ μικρότερες βιοτεχνίες σε όλη την ηπειρωτική Ελλάδα παρήγαγαν, επισκεύαζαν και συναρμολογούσαν όπλα και βόλια.
        Το μπαρούτι παραγόταν κυρίως στη Δημητσάνα, αλλά και σε μικρότερες μονάδες στα Καλάβρυτα, στη Στεμνίτσα και σε άλλα ορεινά χωριά με πρόσβαση σε νερόμυλους. Τα βασικά εργαστήρια πυρομαχικών, όμως, ήταν οι μπαρουτόμυλοι της Δημητσάνας. Ήταν ο κύριος τροφοδότης πυρομαχικών των ελληνικών πολεμικών σωμάτων. Η διαδικασία παραγωγής περιλάμβανε άλεση νίτρου, θείου και κάρβουνου σε νερόμυλο, στη συνέχεια ανάμειξη, ξήρανση, κοσκίνισμα και συσκευασία. Οι Αγωνιστές έλεγαν χαρακτηριστικά ότι «η Δημητσάνα μας έσωσε», επειδή χωρίς μπαρούτι δεν θα μπορούσαν να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις του πολέμου.
        Στην ηπειρωτική Ελλάδα λειτουργούσαν τοπικά εργαστήρια όπλων και πυρομαχικών, τα οποία εξυπηρετούσαν κυρίως τις ανάγκες των κλεφτών και αρματολών και αργότερα των εξεγερμένων Ελλήνων. Δεν επρόκειτο για μεγάλα εργοστάσια, αλλά για μικρές, ευέλικτες μονάδες που λειτουργούσαν σε χωριά και ορεινές περιοχές. Λειτουργούσαν εργαστήρια κατασκευής όπλων (καριοφίλια, πιστόλες, γιαταγάνια), επισκευής και συναρμολόγησης όπλων τα οποία ήταν παλιά, φθαρμένα, ή με εισαγόμενους μηχανισμούς που εισάγονταν κυρίως από Ιταλία και από άλλες ευρωπαϊκές χώρες -απαραίτητες ενέργειες που εξασφάλιζαν τη λειτουργικότητά τους. 

        Υπήρχαν και εργαστήρια που παρήγαγαν βόλια σε μικρά χυτήρια: λιώσιμο μολύβδου, χύσιμο σε καλούπια, καθαρισμός και λείανση.

Στρατηγική σημασία των εργαστηρίων. Η Επανάσταση δεν βασίστηκε σε τακτικό στρατό με οργανωμένη εφοδιαστική. Οι Έλληνες λόγω αποκλεισμών δεν μπορούσαν να βασίζονται μόνο σε εισαγωγές όπλων. Έτσι, η τοπική παραγωγή όπλων, μπαρουτιού και βολιών κράτησε τον Αγώνα ζωντανό, ειδικά στις κρίσιμες στιγμές (1822-1826). Η ύπαρξη τοπικών εργαστηρίων επέτρεψε την αυτονομία, την ανθεκτικότητα των Αγωνιστών στις πολεμικές επιχειρήσεις και διατήρησε τη μαχητική ικανότητά τους.