Συνθήκη των Σεβρών, 1920

Η Treaty of Sèvres (10 Αυγούστου 1920) στο Σέβρ της Γαλλίας ήταν η μεταπολεμική συμφωνία στην οποία συμμετείχαν οι νικήτριες δυνάμεις του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου (1914-1918) και η Οθωμανική Αυτοκρατορία. Η Συνθήκη επιχείρησε να διαλύσει την Οθωμανική Αυτοκρατορία και να αναδιαμορφώσει τη Μέση Ανατολή και την Ανατολική Μεσόγειο. Δεν επικυρώθηκε ποτέ από την τουρκική εθνοσυνέλευση και τελικά αντικαταστάθηκε από τη Συνθήκη της Λωζάννης (1923).

 Ρυθμίσεις

-  Υπέρ της Ελλάδας: Η Ελλάδα, επί πρωθυπουργίας Ελευθέριου Βενιζέλου, αποκτούσε ανατολική Θράκη έως την Τσατάλτζα·  αποκτούσε διοίκηση της Σμύρνης για 5 χρόνια, με δυνατότητα δημοψηφίσματος για ένωση· τα νησιά Ίμβρο και Τένεδο με καθεστώς αυτονομία και επιβεβαιωνόταν η ελληνική κυριαρχία στα Δωδεκάνησα (που είχαν δοθεί στην Ιταλία, αλλά η Ιταλία συμφώνησε να τα παραχωρήσει στην Ελλάδα).

-  Διάλυση της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας: η Συνθήκη προέβλεπε την απώλεια όλων των αραβικών εδαφών (Μέση Ανατολή)· ανεξάρτητη Αρμενία· προοπτική αυτόνομου Κουρδιστάν· διεθνοποίηση των Στενών (Βόσπορος–Δαρδανέλια) και σοβαρούς περιορισμούς στον τουρκικό στρατό (έως 50.000 άνδρες).

-  Αποικιακές ρυθμίσεις, ζώνες επιρροής: Η Βρετανία αποκτούσε Παλαιστίνη, Ιράκ, Ιορδανία · η Γαλλία αποκτούσε Συρία και Λίβανο· η Ιταλία αποκτούσε στη νοτιοδυτική Ανατολία.

     Η Συνθήκη δεν εφαρμόστηκε επειδή ήταν η πιο ταπεινωτική για την Οθωμανική Αυτοκρατορία. Προκάλεσε τεράστια αντίδραση που οδήγησε στην άνοδο του Μουσταφά Κεμάλ Ατατούρκ, στον Τουρκικό Πόλεμο Ανεξαρτησίας (ίδρυση της Δημοκρατίας της Τουρκίας, 29 Οκτωβρίου 1923) και στην ανατροπή της οθωμανικής κυβέρνησης που την είχε υπογράψει. Το αποτέλεσμα ήταν η Συνθήκη της Λωζάννης (1923), η οποία ακύρωσε πλήρως τις Σεβρές και καθόρισε τα σύγχρονα σύνορα της Τουρκίας.

      Η Συνθήκη των Σεβρών αποφεύχθηκε από τον Κεμάλ και δεν έχει καμία ισχύ σήμερα. Παρ’ όλα αυτά, επηρεάζει τις ελληνοτουρκικές σχέσεις. Για την Τουρκία είναι στοιχείο της πολιτικής ρητορικής της προκειμένου να δικαιολογήσει την επιθετική εξωτερική πολιτική της και να παρουσιάσει την Ελλάδα ως «εργαλείο» δυτικών σχεδίων, τα οποία έχουν σκοπό τον διαμελισμό της Τουρκίας. Για την Ελλάδα είναι στοιχείο της  ιστορικής μνήμης· καθώς οι Σεβρές συμβολίζουν μια χαμένη ευκαιρία να υλοποιηθεί η «Μεγάλη Ιδέα», δηλαδή η μέγιστη εδαφική επέκταση, αλλά και την τραγωδία της Μικρασιατικής Καταστροφής.

🔗 Συνθήκη της Λωζάννης, 1923