Ωφελιμισμός vs Δεοντολογία στο «πρόβλημα του τρόλεϊ»

                           🚋

Ο Ωφελιμισμός και η Δεοντολογία δίνουν διαφορετικές απαντήσεις στο πρόβλημα του τρόλεϊ (🔗Το «τρόλεϊ» στην... ηθική, trolley problem) επειδή βασίζονται σε διαφορετικά κριτήρια ηθικής: ο ένας κοιτάζει το αποτέλεσμα, ο άλλος την πράξη.

Ηθική λογική 

ΩΦΕΛ. Το μεγαλύτερο καλό για τους περισσότερους.    

ΔΕΟΝΤ. Κάποια πράγματα δεν επιτρέπεται να τα κάνουμε, ακόμη κι αν το αποτέλεσμα είναι καλύτερο.

Ευθύνη           

ΩΦΕΛ. Είσαι υπεύθυνος για το αποτέλεσμα, είτε δράσεις είτε όχι.

ΔΕΟΝΤ. Είσαι υπεύθυνος μόνο για τις πράξεις σου, όχι για ό,τι συμβαίνει αν δεν επέμβεις.

Τύπος ηθικής  

ΩΦΕΛ. Συνεπειοκρατική: κρίνει από τις συνέπειες

ΔΕΟΝΤ. Καντιανή/κανόνας καθήκοντος: κρίνει από την αρχή.

Πώς βλέπει τον θάνατο του ενός;      

ΩΦΕΛ. Δυσάρεστο αλλά δικαιολογημένο για να σωθούν περισσότεροι.

    ΔΕΟΝΤ. Απαράδεκτο να τον προκαλέσεις, ακόμη κι αν σώζεις περισσότερους.

Στάση απέναντι στην ευθύνη 

ΩΦΕΛ. Η αδράνεια είναι εξίσου ηθική επιλογή με την πράξη.

    ΔΕΟΝΤ. Η αδράνεια δεν σε καθιστά ηθικά υπεύθυνο.

 

Η βαθύτερη διαφορά τους είναι ότι ο ωφελιμιστής βλέπει την ηθική σαν υπολογισμό κόστους-οφέλους ενώ ο δεοντολόγος βλέπει την ηθική σαν κανόνα που δεν σπάει, ακόμη κι αν το αποτέλεσμα είναι χειρότερο. Γι’ αυτό και οι δύο πλευρές συχνά συγκρούονται: ο ένας λέει «είσαι υπεύθυνος για ό,τι αφήνεις να συμβεί», ο άλλος λέει «είσαι υπεύθυνος μόνο για ό,τι κάνεις».