η φιλοσοφία της Τεχνητής Νοημοσύνης

Η Τεχνητή Νοημοσύνη (Artificial Intelligence, AI) διαμορφώνει νέες φιλοσοφικές τάσεις, επηρεάζοντας την ηθική, την πολιτική φιλοσοφία και τη μεταφυσική.

(α) Μεταφυσική και Φιλοσοφία του Νου
Μπορεί η ΤΝ να έχει συνείδηση; Αν ένα σύστημα παράγει συνειδητή εμπειρία, είναι "πρόσωπο"; (π.χ. David Chalmers και το πρόβλημα της συνείδησης).
Ηθική στάτους των AI: Αν η ΤΝ αποκτήσει αυτονομία, θα πρέπει να έχει δικαιώματα;

(β) Ηθική και Ευθύνη
Ηθική αλγορίθμων: Πώς μπορούμε να διασφαλίσουμε ότι οι αλγόριθμοι είναι δίκαιοι και δεν ενσωματώνουν προκαταλήψεις;
Υπερευφυΐα και υπαρξιακοί κίνδυνοι: Αν μια υπερ-έξυπνη ΤΝ ξεπεράσει τον άνθρωπο, μπορεί να αποτελέσει απειλή για την ανθρωπότητα; (π.χ. Nick Bostrom, "Superintelligence").

(γ) Πολιτική και Κοινωνική Φιλοσοφία
Ψηφιακή δημοκρατία ή αυταρχισμός; Η AI μπορεί να ενισχύσει τη δημοκρατία ή να δημιουργήσει νέα μορφές ελέγχου.
Τεχνοφεουδαρχία: Οι Big Tech Companies δημιουργούν μια νέα μορφή φεουδαρχίας όπου λίγες εταιρείες ελέγχουν την πληροφορία και τους αλγορίθμους.

Ωφελιμισμός vs Δεοντολογία στο «πρόβλημα του τρόλεϊ»

                           🚋

Ο Ωφελιμισμός και η Δεοντολογία δίνουν διαφορετικές απαντήσεις στο πρόβλημα του τρόλεϊ (🔗Το «τρόλεϊ» στην... ηθική, trolley problem) επειδή βασίζονται σε διαφορετικά κριτήρια ηθικής: ο ένας κοιτάζει το αποτέλεσμα, ο άλλος την πράξη.

Ηθική λογική 

ΩΦΕΛ. Το μεγαλύτερο καλό για τους περισσότερους.    

ΔΕΟΝΤ. Κάποια πράγματα δεν επιτρέπεται να τα κάνουμε, ακόμη κι αν το αποτέλεσμα είναι καλύτερο.

Ευθύνη           

ΩΦΕΛ. Είσαι υπεύθυνος για το αποτέλεσμα, είτε δράσεις είτε όχι.

ΔΕΟΝΤ. Είσαι υπεύθυνος μόνο για τις πράξεις σου, όχι για ό,τι συμβαίνει αν δεν επέμβεις.

Τύπος ηθικής  

ΩΦΕΛ. Συνεπειοκρατική: κρίνει από τις συνέπειες

ΔΕΟΝΤ. Καντιανή/κανόνας καθήκοντος: κρίνει από την αρχή.

Πώς βλέπει τον θάνατο του ενός;      

ΩΦΕΛ. Δυσάρεστο αλλά δικαιολογημένο για να σωθούν περισσότεροι.

    ΔΕΟΝΤ. Απαράδεκτο να τον προκαλέσεις, ακόμη κι αν σώζεις περισσότερους.

Στάση απέναντι στην ευθύνη 

ΩΦΕΛ. Η αδράνεια είναι εξίσου ηθική επιλογή με την πράξη.

    ΔΕΟΝΤ. Η αδράνεια δεν σε καθιστά ηθικά υπεύθυνο.

 

Το «τρόλεϊ» στην... ηθική, trolley problem

                                                 🚋

Το «πρόβλημα του τρόλεϊ» είναι ένα από τα πιο διάσημα και προκλητικά νοητικά πειράματα στην Ηθική φιλοσοφία. Χρησιμοποιείται για να εξετάσει πώς παίρνουν οι άνθρωποι ηθικές αποφάσεις, ειδικά όταν πρέπει να επιλέξουν ανάμεσα σε δύο κακά.

 Σενάριο

Φαντάσου ότι ένα τρόλεϊ (τραμ) έχει ξεφύγει από τον έλεγχο και κατευθύνεται προς πέντε ανθρώπους που είναι δεμένοι στις ράγες. Αν δεν κάνεις τίποτα, θα σκοτωθούν. Εσύ βρίσκεσαι δίπλα σε έναν μοχλό. Αν τραβήξεις τον μοχλό, το τρόλεϊ θα αλλάξει ράγα και θα σκοτώσει έναν άνθρωπο που βρίσκεται στη δεύτερη γραμμή.

 Ερώτηση: Τι θα κάνεις;

• Να μην αγγίξεις τον μοχλό → πεθαίνουν 5

• Να τραβήξεις τον μοχλό → πεθαίνει 1

Και τα δύο είναι ηθικά προβληματικά. Αλλά ποιο είναι το «σωστό»;

Αυτό το σενάριο αποκαλύπτει δύο μεγάλες ηθικές προσεγγίσεις:

1.   Ωφελιμισμός (utilitarianism)

Ο ωφελιμιστής λέει ότι «Πρέπει να κάνεις ό,τι φέρνει το μεγαλύτερο καλό για τους περισσότερους».

Άρα, τραβάς τον μοχλό, σώζεις 5 αλλά θυσιάζεις 1.

Η πράξη κρίνεται από το αποτέλεσμα.

2.   Δεοντολογία (deontology)

    Ο δεοντολόγος λέει ότι «Δεν επιτρέπεται να κάνεις κάτι που σκοτώνει έναν αθώο,     ακόμη κι αν το αποτέλεσμα είναι καλύτερο».

    Άρα, δεν τραβάς τον μοχλό, δεν “επιλέγεις” ποιος θα πεθάνει, δεν γίνεσαι εσύ η        αιτία του θανάτου.

Η πράξη κρίνεται από την ηθική αρχή, όχι από το αποτέλεσμα.

Το πρόβλημα του τρόλεϊ είναι σημαντικό, δεν είναι απλώς φιλοσοφικό παιχνίδι. Σήμερα χρησιμοποιείται στην ηθική της τεχνητής νοημοσύνης (π.χ. αυτοκίνητα χωρίς οδηγό), στην ιατρική ηθική (προτεραιότητες σε ΜΕΘ), στη στρατιωτική ηθική, στην ηθική της τεχνολογίας, στην   ψυχολογία αποφάσεων.

Υπάρχουν παραλλαγές που δυσκολεύουν ακόμη περισσότερο το πρόβλημα, και πολλές εκδοχές που κάνουν την απόφαση πιο δύσκολη: