Συνθήκη της Αδριανούπολης, 1829

Η “μάχη” της Αδριανούπολης το 1829 ήταν στρατηγική νίκη χωρίς αιματοχυσία, αλλά με τεράστιες γεωπολιτικές συνέπειες.

        

    Η 'μάχη' αποτέλεσε το τελικό στρατηγικό γεγονός του Ρωσοτουρκικού Πολέμου (1828-1829), το τέλος του οποίου οδήγησε στην υπογραφή της Συνθήκης της Αδριανούπολης. Υπογράφηκε στις 14 Σεπτεμβρίου 1829 μεταξύ Ρωσικής και Οθωμανικής Αυτοκρατορίας που είχε καθοριστική σημασία για την ανεξαρτησία της Ελλάδας και τη διεθνή αναγνώρισή της ως κράτους, για την αποδυνάμωση της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας και την ενίσχυση της ρωσικής επιρροής στα Βαλκάνια.
     Ο πόλεμος ξεκίνησε το 1828, όταν ο αδελφός του Αλέξανδρου Α΄, τσάρος Νικόλαος Α΄ (1894-1917), εκμεταλλευόμενος την αποδυνάμωση της Υψηλής Πύλης λόγω της Ελληνικής Επανάστασης και της Ναυμαχίας του Ναυαρίνου (1827), επιτέθηκε στην Οθωμανική. Οι ρωσικές δυνάμεις, υπό τον στρατηγό Χανς Καρλ φον Ντίμπιτς (Hans Karl von Diebitsch-Sabalkanski), πέρασαν τον Δούναβη και κινήθηκαν προς τα Βαλκάνια. Στις 7/19 Αυγούστου 1829, ο ρωσικός στρατός έφτασε μπροστά στην Αδριανούπολη, χωρίς να συναντήσει ουσιαστική αντίσταση. Η προέλαση των Ρώσων και η απειλή εισβολής στην Κωνσταντινούπολη ανάγκασαν τον Σουλτάνο να υποχωρήσει.

        Αν και οι Ρώσοι οπισθοχώρησαν, λόγω της παρουσίας του αγγλικού και του γαλλικού στόλου για να υποστηρίξουν τους Οθωμανούς, η Οθωμανική Αυτοκρατορία, υπό την πίεση κυρίως του ρώσου στρατάρχη Ντίμπιτς, έστειλε πληρεξούσιους για διαπραγματεύσεις. Τελικώς, ο σουλτάνος Μαχμούτ Β΄ (Mahmud II) συνθηκολόγησε στις 14 Σεπτεμβρίου 1829. Υπογράφηκε η Συνθήκη της Αδριανούπολης που επισφράγισε τη ρωσική νίκη, με αποτέλεσμα την αποδοχή από τον Σουλτάνο των 16 όρων, που έθεσε η Ρωσική Αυτοκρατορία.

 
Μεταξύ των όρων ήταν η αναγνώριση:
- της Συνθήκης του Λονδίνου το 1827, που ρητά ανέφερε την αυτονομία της Ελλάδας, φόρου υποτελή στον Σουλτάνο, με Κυβερνήτη τον Ιωάννη Καποδίστρια, και του Πρωτόκολλο του Μαρτίου 1829, που όριζε το ποσό του φόρου που θα κατέβαλλε η Ελλάδα στην Υψηλή Πύλη και καθόριζε τα πρώτα σύνορα του ελληνικού κράτους διευρυμένα έως τη γραμμή Παγασητικού-Άρτας. 

    Παρά τις επιφυλάξεις της Μεγάλης Βρετανίας και της αυτοκρατορικής Γαλλίας (για την ενδεχόμενη ρωσική επέκταση που είχε αρχίσει από την καθοριστική συμβολή επί εποχής του τσάρου Αλέξανδρου Α΄ στην ήττα του Ναπολέοντα), συμφώνησαν και έτσι ο τσάρος Νικόλαος Α΄ επέβαλε μέσω της Συνθήκης την ελληνική υπόθεση ως όρο της ειρήνης, ενισχύοντας με αυτόν τον όρο τη θέση της Ελλάδας ως διπλωματικό ζήτημα ευρωπαϊκής σημασίας.

Η Συνθήκη αποτέλεσε διπλωματικό θεμέλιο, χωρίς να είναι ελληνική νίκη στο πεδίο της μάχης,  για την αναγνώριση της Ελλάδας ως ανεξάρτητου κράτους. Η Συνθήκη άνοιξε τον δρόμο για την πλήρη ανεξαρτησία με το Πρωτόκολλο του Λονδίνου, στις 3 Φεβρουαρίου του 1830, στο οποίο οι τρεις εγγυήτριες Δυνάμεις αποφάσισαν ότι «Η Ελλάς θα αποτελέσει ένα κράτος ανεξάρτητο…». Από εκείνη τη στιγμή, η Ελλάδα έπαψε να είναι φόρου υποτελής και αναγνωρίστηκε ως πλήρως ανεξάρτητο κράτος.

🔗Το 'ελληνικό σχέδιο' της Μεγάλης Αικατερίνης, τον 18 αιώνα