Το 'Ελληνικό σχέδιο' της Μεγάλης Αικατερίνης, 18ος αιώνας

Η Αικατερίνη Β΄ ‒γνωστή ως Μεγάλη Αικατερίνη, 27 Μαΐου 1729 - 17 Νοεμβρίου 1796‒   ήταν αυτοκράτειρα της Ρωσικής Αυτοκρατορίας (ιστορικός τίτλος: «Πασών των Ρωσιών).

 Το «Ελληνικό Σχέδιο» της Αικατερίνης Β΄ ήταν ένα φιλόδοξο ρωσο-αυστριακό γεωπολιτικό σχέδιο του τέλους του 18ου αιώνα. Το «Greek Project» ως πρώιμη λύση στο Ανατολικό Ζήτημα, προωθημένη από την Αικατερίνη Β΄ () τη δεκαετία του 1780 αποτελούσε μια πρώιμη «λύση» στο Ανατολικό Ζήτημα και συνδέθηκε στενά με την ενίσχυση των Ελλήνων και την ανάπτυξη φιλορωσικών προσδοκιών.

        Η ιδέα είχε ρίζες ήδη από τον τσάρο Μέγα Πέτρο Α΄ (ή Πιότρ Α΄ Αλεξέγιεβιτς, 1672-1725) ο οποίος επεδίωκε τη ρωσική κάθοδο στα νερά της Μεσογείου και τον έλεγχο των Στενών (Βόσπορος - Δαρδανέλια). Η τσαρίνα επανέφερε και επανεσχεδίασε αυτή την πολιτική. Η στρατηγική της αφορούσε τη διχοτόμηση της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας μεταξύ Ρωσικής αυτοκρατορίας και Αυστριακής, την ανασύσταση της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας ως νεο-βυζαντινή αυτοκρατορία υπό Ρομανόφ, με πρωτεύουσα την Κωνσταντινούπολη και την τοποθέτηση του εγγονού της Αικατερίνης, Κωνσταντίνου, ως «βυζαντινού αυτοκράτορα». Το σχέδιο συζητήθηκε μυστικά το 1780–1781 με τον αυτοκράτορα της της Αυτοκρατορίας των Αψβούργων Ιωσήφ Β΄ (1741-1749, ανήκε στους «φωτισμένους ηγέτες» του 18ου αιώνα).

            Η υλοποίηση του σχεδίου θα επιτυγχανόταν με την κατάκτηση από τη Ρωσία της Κριμαίας και τις περιοχές της Μαύρης Θάλασσας, την αυστριακή επέκταση στα Βαλκάνια (π.χ. Σερβία), τη δημιουργία του Βασίλειου της Δακίας για τον Ποτέμκιν, την παραχώρηση των εδαφών του Μοριά, της Κρήτης, της Κύπρου στη Βενετία και την ίδρυση ενός ελληνικού κράτους, ως ρωσικό προτεκτοράτο.

Συνθήκη της Αδριανούπολης, 1829

Η “μάχη” της Αδριανούπολης το 1829 ήταν στρατηγική νίκη χωρίς αιματοχυσία, αλλά με τεράστιες γεωπολιτικές συνέπειες.

        

    Η 'μάχη' αποτέλεσε το τελικό στρατηγικό γεγονός του Ρωσοτουρκικού Πολέμου (1828-1829), το τέλος του οποίου οδήγησε στην υπογραφή της Συνθήκης της Αδριανούπολης. Υπογράφηκε στις 14 Σεπτεμβρίου 1829 μεταξύ Ρωσικής και Οθωμανικής Αυτοκρατορίας που είχε καθοριστική σημασία για την ανεξαρτησία της Ελλάδας και τη διεθνή αναγνώρισή της ως κράτους, για την αποδυνάμωση της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας και την ενίσχυση της ρωσικής επιρροής στα Βαλκάνια.
     Ο πόλεμος ξεκίνησε το 1828, όταν ο αδελφός του Αλέξανδρου Α΄, τσάρος Νικόλαος Α΄ (1894-1917), εκμεταλλευόμενος την αποδυνάμωση της Υψηλής Πύλης λόγω της Ελληνικής Επανάστασης και της Ναυμαχίας του Ναυαρίνου (1827), επιτέθηκε στην Οθωμανική. Οι ρωσικές δυνάμεις, υπό τον στρατηγό Χανς Καρλ φον Ντίμπιτς (Hans Karl von Diebitsch-Sabalkanski), πέρασαν τον Δούναβη και κινήθηκαν προς τα Βαλκάνια. Στις 7/19 Αυγούστου 1829, ο ρωσικός στρατός έφτασε μπροστά στην Αδριανούπολη, χωρίς να συναντήσει ουσιαστική αντίσταση. Η προέλαση των Ρώσων και η απειλή εισβολής στην Κωνσταντινούπολη ανάγκασαν τον Σουλτάνο να υποχωρήσει.

        Αν και οι Ρώσοι οπισθοχώρησαν, λόγω της παρουσίας του αγγλικού και του γαλλικού στόλου για να υποστηρίξουν τους Οθωμανούς, η Οθωμανική Αυτοκρατορία, υπό την πίεση κυρίως του ρώσου στρατάρχη Ντίμπιτς, έστειλε πληρεξούσιους για διαπραγματεύσεις. Τελικώς, ο σουλτάνος Μαχμούτ Β΄ (Mahmud II) συνθηκολόγησε στις 14 Σεπτεμβρίου 1829. Υπογράφηκε η Συνθήκη της Αδριανούπολης που επισφράγισε τη ρωσική νίκη, με αποτέλεσμα την αποδοχή από τον Σουλτάνο των 16 όρων, που έθεσε η Ρωσική Αυτοκρατορία.

 

Πολιτικός στοχασμός του 5ου αι. π.Χ., Εισαγωγή στον Ελληνικό Πολιτισμό, ΕΛΠ 10

βαθμοσ: 9,5

 

Φοιτητική εργασία της Ναυσικάς Αλειφέρη, για Εισαγωγή στον Ελληνικό Πολιτισμό, ΕΛΠ 10, εαπ

φεβρουαριοσ  2014 

Η ΤΡΑΓΩΔΙΑ

ΟΙ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΔΟΜΕΣ ΤΗΣ ΑΘΗΝΑΪΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ 

ΚΑΙ Ο ΠΟΛΙΤΙΚΟΣ ΣΤΟΧΑΣΜΟΣ ΤΟΥ 5ου ΑΙΩΝΑ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Ο Ευριπίδης έγραψε τις Ικέτιδες (πιθανόν το 424 π.Χ.) ενώ διεξαγόταν ο Πελοποννησιακός πόλεμος (431-404 π.Χ.). Οι προθέσεις του ήταν να εκφράσει αντιπολεμική άποψη, να εκθειάσει το δημοκρατικό πολίτευμα της Αθήνας και να στηλιτεύσει το τυραννικό πολίτευμα της Θήβας.

Ο ευρηματικός Ευριπίδης, παρουσιάζει τον Θησέα (μυθικό βασιλιά της Αθήνας) να ζητά, ως δημοκρατικός ηγέτης, την έγκριση των Αθηναίων για να επιτεθεί στη Θήβα, ώστε να αποσπάσει, κατόπιν προτροπής των ικέτιδων (γριές μάνες), τις σωρούς των 7 αργείων στρατηγών «που δίχως τάφο έτσι ατιμάζονται φρικτά»,[1]. Μετά τη νίκη των Αθηναίων, ο Θησέας παραδίδει την τέφρα των νεκρών στους συγγενείς τους.[2]

Η βαυαροκρατία στην Ελλάδα, 1833-1843, Ελληνική Ιστορία, ΕΛΠ 11

Στην Ελλάδα, μετά τη δολοφονία του Καποδίστρια το 1831, οι πολεμικές συγκρούσεις ανάμεσα στις ισχυρές τοπικές ομάδες (προύχοντες, οπλαρχηγοί, μεγαλοκτηματίες, καραβοκύρηδες) που διεκδικούσαν μερίδιο στην εξουσία απειλούσαν την ανεξαρτησία της χώρας. Οι τρεις Μεγάλες Δυνάμεις –Αγγλία, Γαλλία, Ρωσία– εκτιμώντας ότι η αναρχία που επικρατούσε στην Ελλάδα απειλούσε και  την ειρήνη των ευρωπαϊκών κρατών παρέδωσαν την εξουσία του Βασιλείου της Ελλάδας στον Όθωνα (γιο του Λουδοβίκου, βασιλιά της Βαυαρίας), και τον προικοδότησαν με νέο δάνειο ύψους 60.000.0000 χρυσών φράγκων.[1]

Δολοφονία Ιωάννη Καποδίστρια, 1831

Η δολοφονία του Ιωάννη Καποδίστρια στις 27 Σεπτεμβρίου 1831 στο Ναύπλιο παραμένει ένα από τα πιο τραυματικά και αμφιλεγόμενα γεγονότα της Nεότερης Eλληνικής Iστορίας.

        Ο Καποδίστριας (1776-1831) είναι ο πρώτος «Κυβερνήτης της Ελλάδος» (1828-1831). Η ορκωμοσία του τελέστηκε στην Αίγινα στις 28 Ιανουαρίου του 1828 στην Αίγινα, μετά την εκλογή του από την Γ΄ Εθνοσυνέλευση, σηματοδοτώντας την επίσημη έναρξη της διακυβέρνησης του νεοσύστατου ελληνικού κράτους.
       Ήδη από  το Πρωτόκολλο του Λονδίνου, 1830, αν και δεν θεσπίζεται από τις Μεγάλες Δυνάμεις επίσημα πολιτειακό καθεστώς ‒δηλαδή σύνταγμα, θεσμοί ή μορφή διακυβέρνησης),  προδιαγράφεται ότι η Ελλάδα θα είναι μοναρχία, αφού αναφέρεται  ότι η Ελλάδα θα κυβερνηθεί από έναν κληρονομικό ηγεμόνα, τον Γερμανό πρίγκιπα Λεοπόλδο του Σαξ-Κόμπουργκ (Leopold von Sachsen-Coburg und Gotha, 1790-1865). Ο οποίος παραιτήθηκε πριν αναλάβει, θεωρώντας την ελληνική επικράτεια μικρή· έναν χρόνο μετά έγινε ο πρώτος Βασιλιάς των Βέλγων (1831-1865). Προαποφασισμένη και προδιαγεγραμμένη από τις τρεις Μεγάλες Δυνάμεις η απομάκρυνση του Καποδίστρια; 

Ιστορικό

Το πρωί της 27ης Σεπτεμβρίου 1831 ο Καποδίστριας κατευθυνόταν στην εκκλησία του Αγίου Σπυρίδωνα στο Ναύπλιο. Στην είσοδο τον πλησίασαν οι Γεώργιος και Κωνσταντίνος Μαυρομιχάλης. Ο Γεώργιος τον μαχαίρωσε, ενώ ο Κωνσταντίνος τον πυροβόλησε. Ο Κυβερνήτης πέθανε ακαριαία. Η σφαίρα είναι ακόμη ορατή στην εκκλησία.

         Σύμφωνα με την παραδοσιακή ιστοριογραφία η δολοφονία ήταν πράξη βεντέτας της οικογένειας Μαυρομιχάλη. Αφορμή ήταν η σύλληψη και φυλάκιση του Πετρόμπεη Μαυρομιχάλη από τον Καποδίστρια. Ο Γεώργιος εκτελέστηκε επιτόπου από τη φρουρά, ενώ ο Κωνσταντίνος σκοτώθηκε λίγο αργότερα. 

Σύγχρονες έρευνες και δημοσιεύματα θέτουν υπό αμφισβήτηση την απλή εκδοχή της βεντέτας. Γίνεται λόγος για πιθανή πολιτική εκτέλεση. Παρουσιάζονται μαρτυρίες που υποστηρίζουν ότι οι Μαυρομιχαλαίοι ίσως δεν ήταν οι μόνοι δράστες, αλλά ήταν «αναλώσιμοι κρίκοι» σε κάποιο μεγαλύτερο σχέδιο. Στον τόπο της δολοφονίας υπήρχαν πολλά ύποπτα πρόσωπα, κάτι που παραπέμπει σε οργανωμένη επιχείρηση. Επιπλέον, σύγχρονες πηγές αναδεικνύουν πιθανή εμπλοκή στη δολοφονία ξένων παραγόντων λόγω της ανεξάρτητης πολιτικής του Καποδίστρια και αφήνουν υπόνοιες κυρίως για πρόσωπα βρετανικών συμφερόντων, με επιχείρημα ότι δεν «ανοίγονται» τα σχετικά αρχεία του Foreign Office. Οι ιατροδικαστικές αντιφάσεις ενισχύουν την αμφισβήτηση. Η επίσημη εκδοχή μιλά για μικρό μαχαίρι, αλλά η έκθεση αναφέρει τραύμα 9 εκατοστών, που παραπέμπει σε βαρύτερο όπλο. 

Συνοπτική Ιστορία της Κύπρου

Η Ιστορία της Κύπρου είναι μια συνεχής αλληλεπίδραση πολιτισμών, αυτοκρατοριών και συγκρούσεων, που κορυφώνεται στη σύγχρονη διχοτόμηση και στις προσπάθειες για επανένωση.

 

Προϊστορική και Αρχαία περίοδος

·      Η ανθρώπινη παρουσία στο νησί ξεκινά από την Παλαιολιθική εποχή, περίπου 10.000–11.000 π.Χ.

·      Σημαντικοί νεολιθικοί οικισμοί, όπως η Χοιροκοιτία, χρονολογούνται γύρω στο 7000 π.Χ..

·      Κατά τη Χαλκολιθική και Εποχή του Χαλκού, η Κύπρος έγινε κέντρο εμπορίου, ιδιαίτερα λόγω του χαλκού της (πιθανή ταύτιση με την αρχαία Αλασία).

·      Από το 1200 π.Χ. εγκαθίστανται Αχαιοί Έλληνες, φέρνοντας τη γλώσσα και τον ελληνικό πολιτισμό.

·      Ακολουθούν περίοδοι Φοινικικής, Ασσυριακής, Αιγυπτιακής και Περσικής κυριαρχίας.

·      Το 333 π.Χ. πέρασε στον Αλέξανδρο τον Μέγα και αργότερα στους Πτολεμαίους και τους Ρωμαίους.

Βυζαντινή και Μεσαιωνική περίοδος

·      Από το 395 μ.Χ. η Κύπρος ανήκε στο Βυζάντιο για σχεδόν 800 χρόνια.

·      Το 1192 πέρασε στους Λουζινιανούς (Φράγκοι) και το 1489 στη Βενετία.

Οθωμανική περίοδος (1571–1878)

·      Το 1571 η Κύπρος κατακτήθηκε από την Οθωμανική Αυτοκρατορία και παρέμεινε υπό οθωμανική διοίκηση για πάνω από 300 χρόνια.

·      Διαμορφώθηκε η σύγχρονη δημογραφική σύνθεση Ελληνοκυπρίων και Τουρκοκυπρίων.

Βρετανική κυριαρχία (1878–1960)

·      Το 1878 η Κύπρος παραχωρήθηκε στη Βρετανία και το 1925 έγινε επίσημα βρετανική αποικία.

·      Αναπτύχθηκε το κίνημα της Ένωσης με την Ελλάδα (Ένωσις).

·      Το 1955–1959 η ΕΟΚΑ διεξήγαγε ένοπλο αγώνα κατά της αποικιοκρατίας.

Ανεξαρτησία (1960)

·      Το 1960 η Κύπρος έγινε ανεξάρτητη Δημοκρατία με εγγυήτριες δυνάμεις Ελλάδα, Τουρκία και Ηνωμένο Βασίλειο.

·      Οι σχέσεις Ελληνοκυπρίων και Τουρκοκυπρίων παραμένουν τεταμένες.

Διακοινοτικές συγκρούσεις και τουρκική εισβολή (1974)

·      Το 1974 πραξικόπημα της χούντας των Αθηνών οδήγησε σε τουρκική στρατιωτική επέμβαση.

·      Η Κύπρος διχοτομήθηκε:

Νότιο τμήμα: Κυπριακή Δημοκρατία

Βόρειο τμήμα: Κατεχόμενα (ανακήρυξη «ΤΔΒΚ» το 1983, αναγνωρίζεται μόνο από την Τουρκία)

Σύγχρονη εποχή

·      Το 2004 η Κυπριακή Δημοκρατία εντάχθηκε στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

·      Το σχέδιο Ανάν για επανένωση απορρίφθηκε από τους Ελληνοκυπρίους.

·      Οι συνομιλίες για λύση συνεχίζονται μέχρι σήμερα.

·      Η ανακάλυψη υδρογονανθράκων στην κυπριακή ΑΟΖ δημιουργεί νέες γεωπολιτικές ισορροπίες.

Ο Σκεπτόμενος του Γιάννη Τσαρούχη, Νεότερη και Σύγχρονη Τέχνη, ΕΛΠ 12

Ναυσικά Αλειφέρη 

για ΕΑΠ, ΕΛΠ 12, ΜΑΡΤΙΟΣ 2015

Εικ. 1. Γιάννης Τσαρούχης: Ο Σκεπτόμενος, 1939

ΕΙΣΑΓΩΓΗ

O ζωγράφος Γιάννης Τσαρούχης γεννήθηκε το 1909 στην Αθήνα και πέθανε το 1989. Στη διάρκεια της καλλιτεχνικής του πορείας μεταξύ άλλων έλαβε μέρος σε τοπικές και διεθνείς εκθέσεις ζωγραφικής, ασχολήθηκε με τη σκηνογραφία θεάτρου, τον σχεδιασμό θεατρικών κοστουμιών, την αντιγραφή τοιχογραφιών στα Μετέωρα και στον Μυστρά, μελέτησε τις λαϊκές ενδυμασίες, δίδαξε στη Δραματική Σχολή Σταυράκου (1953) αλλά και στο «Ιωνικό κέντρο» ζωγραφικής στη Χίο (1981).[1]

Ο «ΣΚΕΠΤΟΜΕΝΟΣ» 

Στη σύγχρονη εποχή η εις βάθος μελέτη της Βυζαντινής τέχνης είχε ως αποτέλεσμα τον συσχετισμό της με τον Εξπρεσιονισμό και την αναβάθμιση της θέσης της στην ιστορία της Τέχνης.[2] Έτσι, το εγχείρημα του Γιάννη Τσαρούχη να συνθέσει ελληνοβυζαντινά και ευρωπαϊκά στοιχεία στα έργα του έχει ιδιαίτερη αξία. Οι ελληνικές επιρροές είχαν προέλθει από τη μαθητεία τού Τσαρούχη στο εργαστήριο του βυζαντινολάτρη Κόντογλου, τη γνωριμία του με τον ζωγράφο λαϊκής τέχνης Θεόφιλο, τη γνωριμία του με τον Σπαθάρη, δημιουργό του Καραγκιόζη. Ενώ κατά τη διάρκεια της ετήσιας παραμονής στο Παρίσι (1934-35) ο Τσαρούχης είχε την ευκαιρία να γνωρίσει τα πρωτοπόρα καλλιτεχνικά ρεύματα, όπως τον Φωβ (fauvre= αγρίμια), τον Κυβισμό, τον Εξπρεσιονισμό.[3]