Πρωτόκολλο του Λονδίνου, 1830

Το Πρωτόκολλο του Λονδίνου του 1830 είναι ένα από τα πιο καθοριστικά διπλωματικά κείμενα της Νεότερης Ελληνικής Ιστορίας. Αποτελεί το επίσημο έγγραφο με το οποίο οι Μεγάλες Δυνάμεις αναγνώρισαν την Ελληνική Πολιτεία ως πλήρως ανεξάρτητο και κυρίαρχο κράτος. Υπογράφηκε στις 3 Φεβρουαρίου 1830 από το Ηνωμένο Βασίλειο, τη Γαλλική Αυτοκρατορία, τη Ρωσική Αυτοκρατορία. Κυβερνήτης της Ελλάδας από το 1827 ήταν ο Ιωάννης Καποδίστριας έως τη δολοφονία του το 1831. (🔗Δολοφονία του Ιωάννη Καποδίστρια)

Κύρια σημεία
-Αναγνώριση της Ελλάδας ως ανεξάρτητου κράτους. Παύει να θεωρείται μέρος της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας και αποκτά διεθνή υπόσταση.
-Πολιτειακό καθεστώς
Οι Μεγάλες Δυνάμεις προτείνουν ως ηγεμόνα της Ελλάδας, τον κληρονομικό μονάρχη τον Λεοπόλδο του Σαξ-Κόμπουργκ, ο οποίος όμως τελικά αρνήθηκε.
-Καθορισμός συνόρων
Τα σύνορα της νεοσύστατης Ελλάδας ορίζονται στη γραμμή: Αχελώος-Σπερχειός. Αυτό σημαίνει ότι η Ελλάδα περιλάμβανε: Πελοπόννησο, Στερεά Ελλάδα (μέχρι Σπερχειό), Κυκλάδες. Η Ήπειρος, η Θεσσαλία, η Μακεδονία, η Κρήτη και τα νησιά του Αιγαίου έμειναν εκτός.
-Οικονομικές ρυθμίσεις
Η Ελλάδα αναλάμβανε μέρος των οθωμανικών χρεών των περιοχών που ενσωμάτωνε. Δημιουργήθηκαν οι πρώτες οικονομικές δεσμεύσεις του κράτους.

Η συμφωνία ήταν το αποτέλεσμα μιας αλυσίδας γεγονότων, διπλωματικών συγκρούσεων και στρατιωτικών εξελίξεων που ξεκίνησαν ήδη από το 1821. Αποτελεί συνέχεια των προηγούμενων πρωτοκόλλων και συνθηκών (1827-1829), αλλά είναι το πρώτο που δίνει πλήρη ανεξαρτησία στην Ελλάδα, όχι απλώς αυτονομία υπό την Οθωμανική επικυριαρχία. Η εξέγερση των Ελλήνων κατά της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας δημιούργησε νέο πολιτικό δεδομένο στα Βαλκάνια.

Ιστορικά προηγούμενα
α) Η Συνθήκη του Λονδίνου (1827). Οι Μεγάλες Δυνάμεις αποφάσισαν να επιβάλουν στην Οθωμανική Αυτοκρατορία την αυτονομία της Ελλάδας. Η άρνηση του Σουλτάνου οδήγησε σε στρατιωτική επέμβαση.
β) Η Ναυμαχία του Ναυαρίνου (1827). Ο συμμαχικός στόλος (Αγγλία–Γαλλία–Ρωσία) κατέστρεψε τον οθωμανικό–αιγυπτιακό στόλο. Η Οθωμανική Αυτοκρατορία αποδυναμώθηκε και αναγκάστηκε να διαπραγματευτεί.
γ) Ο Ρωσοτουρκικός Πόλεμος (1828-1829). Η Ρωσία αφού νίκησε την Οθωμανική Αυτοκρατορία με τη Συνθήκη της Αδριανούπολης (1829) υποχρέωσε τον Σουλτάνο να αποδεχθεί τις αποφάσεις των Μεγάλων Δυνάμεων για την Ελλάδα. (Συνθήκη της Αδριανούπολης, 1829)

Διεθνές περιβάλλον

Επηρεασμένοι από τον φιλελληνισμό και από την δυναμική διεκδίκηση της Ελλάδας για την ύπαρξη της ως ανεξάρτητο κράτος οι ευρωπαϊκοί χριστιανικοί λαοί πίεζαν τις κυβερνήσεις τους να παρέμβουν ώστε να ελευθερωθούν οι Έλληνες από τον αλλόθρησκο μουσουλμάνο ηγεμόνα. 

    Η τσαρική Ρωσία για θρησκευτικούς και γεωπολιτικούς λόγους ενδιαφερόταν για τους Ορθόδοξους χριστιανικούς πληθυσμούς της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Η Μεγάλη Βρετανία και η αυτοκρατορική Γαλλία ήθελαν να περιορίσουν τη ρωσική επιρροή, να σταθεροποιήσουν την κατάσταση στην Ανατολική Μεσόγειο και να διατηρηθεί το ευρωπαϊκό σύστημα ισορροπιών. Και οι τρεις εγγυήτριες αυτοκρατορίες προκειμένου να διατηρηθεί ισορροπία δυνάμεων επέλεξαν ηγεμόνα για την Ελλάδα από κάποιο άλλο κράτος.

        Οι αυτοκρατορίες (Ρωσική, Γαλλική, Αυστριακή -των Αψβούργων, Βρετανική), κόντρα στο επαναστατικό ρεύμα της περιόδου για αλλαγή του status quo, προσπαθούσαν να διατηρήσουν το Ancien Régime (= Παλαιό Καθεστώς: το πολιτικό και κοινωνικό σύστημα της Γαλλίας πριν από τη Γαλλική Επανάσταση του 1789· το οποίο καθεστώς χαρακτηριζόταν από απόλυτη μοναρχία, αυστηρή κοινωνική ιεραρχία με τρεις τάξεις (κλήρος, ευγενείς, τρίτη τάξη) και προνόμια για τους λίγους.

        Παρ' ότι, λοιπόν, το Πρωτόκολλο δεν καθορίζει ρητά το πολιτειακό καθεστώς της Ελλάδας, δηλαδή αν θα είναι βασίλειο, δημοκρατία ή κάτι άλλο, δεν περιγράφει σύνταγμα, θεσμούς ή μορφή διακυβέρνησης)  αφήνει να εννοηθεί μια συγκεκριμένη κατεύθυνση και προδιαγράφει ότι η Ελλάδα θα είναι μοναρχία, αφού προβλέπει κληρονομικό μονάρχη· το κείμενο αναφέρει ότι η Ελλάδα θα κυβερνηθεί από έναν κληρονομικό ηγεμόνα, τον Γερμανό πρίγκιπα Λεοπόλδο του Σαξ-Κόμπουργκ (Leopold von Sachsen-Coburg und Gotha, 1790-1865), ο οποίος αρνήθηκε τον θρόνο. Γι' αυτό, το 1832, με τη Συνθήκη του Λονδίνου, οι Μεγάλες Δυνάμεις όρισαν τον Όθωνα ως «Βασιλέα της Ελλάδος» -η Ελλάδα ανακηρύχθηκε επίσημα Βασίλειο.

Διεθνής κατοχύρωση του ελληνικού κράτους. Η Ελλάδα αποκτά διεθνή πλέον υπόσταση και μπορεί να συνάπτει σχέσεις με άλλα κράτη. Με το Πρωτόκολλο επιβεβαιώνεται η διεθνής υποστήριξη προς την Ελληνική Επανάσταση, ανοίγει ο δρόμος για τη δημιουργία θεσμών ‒στρατού, διοίκησης και δικαίου, εκπαίδευσης, θρησκείας‒ και η επιλογή βασιλιά.