Ο Τάραντας, η αποικία της αρχαίας Σπάρτης στην Ιταλία, επηρέασε τον δυτικό Ελληνισμό

               Ο Τάραντας ως «πρωτεύουσα» της Μεγάλης Ελλάδας

Ήταν η μοναδική αποικία που ίδρυσαν οι Σπαρτιάτες, τον 8ο αιώνα π.Χ. από τους Παρθενίες (μια κοινωνική ομάδα που είχε αποκλειστεί από τα πλήρη πολιτικά δικαιώματα στη Σπάρτη και εξορίστηκε) που ίδρυσαν την αποικία Τάρας στην Κάτω Ιταλία.

Ο Τάραντας εξελίχθηκε σε μία από τις ισχυρότερες πόλεις της Magna Graecia, λειτουργώντας ως κέντρο ελληνικής γλώσσας και παιδείας, κόμβος εμπορίου ανάμεσα σε Ελλάδα, Ιταλία και Σικελία και σημείο διάδοσης ελληνικών θεσμών και τεχνών στη Δύση.  Η σπαρτιατική ταυτότητα του Τάραντα επιβίωσε για αιώνες στα ονόματα, στη χρήση του γράμματος Λ (Λακεδαίμων) σε λακωνικό νόμισμα, στις λατρείες και θεότητες κοινές με τη Σπάρτη (π.χ. Απόλλων Υακίνθιος), στα σύμβολα, στη στρατιωτική πειθαρχία και στρατιωτική οργάνωση. Ακόμη και μετά την κατάκτηση από τους Ρωμαίους, η πόλη διατήρησε ελληνικό χαρακτήρα. Η πόλη λειτούργησε ως πολιτιστικός πολλαπλασιαστής για τον ελληνισμό της Κάτω Ιταλίας ως προκεχωρημένο φυλάκιο του ελληνισμού στη Δύση

Ναυτική και εμπορική δύναμη

Ο Τάραντας είχε ένα από τα ισχυρότερα ναυτικά της Δύσης. Αυτό επέτρεψε την προστασία των ελληνικών πόλεων της περιοχής, την ανάπτυξη εμπορικών δικτύων που μετέφεραν ελληνικά προϊόντα, ιδέες και τεχνογνωσία, την οικονομική άνθηση πολλών μικρότερων ελληνικών αποικιών. Με άλλα λόγια, ο Τάραντας ήταν οικονομικός κινητήρας του δυτικού ελληνισμού.

Πολιτιστική ακτινοβολία

Η πόλη έγινε κέντρο τέχνης (μεγάλη παραγωγή κορινθιακής και αττικής κεραμικής), μουσικής και ποίησης, φιλοσοφίας (ο Αρχύτας ο Ταραντίνος, μαθηματικός και φίλος του Πλάτωνα). Ο Αρχύτας, ειδικά, έκανε τον Τάραντα πνευματικό φάρο της Δύσης.

 

Στρατιωτική προστασία του ελληνισμού

Ο Τάραντας συχνά αναλάμβανε τον ρόλο του προστάτη των ελληνικών πόλεων της Ιταλίας αλλά και συχνά ζητούσε βοήθεια από την Ελλάδα όταν απειλούνταν από ιταλικά φύλα (Λουκανούς, Μεσσάπιους) ή από Ρωμαίους. Η πιο γνωστή περίπτωση είναι η πρόσκληση στον Πύρρο της Ηπείρου (280 π.Χ.) ήταν μια προσπάθεια (Πύρρειοι Πόλεμοι) να σωθεί ο ελληνισμός της Δύσης από την ανερχόμενη Ρώμη. Παρ' ότι η Σπάρτη δεν επενέβη άμεσα, ο Τάραντας θεωρούνταν αδελφή πόλη και μέρος του ευρύτερου σπαρτιατικού κόσμου.

 

Σπαρτιατική ταυτότητα και πολιτική επιρροή

Ως σπαρτιατική αποικία, ο Τάραντας μετέφερε στη Δύση στοιχεία της λακωνικής πειθαρχίας, διατήρησε σπαρτιατικές λατρείες και θεσμούς, λειτούργησε ως πολιτιστικός σύνδεσμος ανάμεσα στη Σπάρτη και τη Μεγάλη Ελλάδα. Αυτό ενίσχυσε την αίσθηση κοινής ελληνικής ταυτότητας σε μια περιοχή μακριά από τον ελλαδικό χώρο.

Κληρονομιά στη ρωμαϊκή εποχή

Ακόμη και μετά την κατάκτηση από τους Ρωμαίους ο Τάραντας παρέμεινε ελληνόφωνη πόλη, διατήρησε ελληνικά ήθη, τέχνες και λατρείες, αποτέλεσε κέντρο διάδοσης του ελληνικού πολιτισμού στη Ρώμη. Πολλοί Ρωμαίοι λόγιοι και πολιτικοί σπούδασαν ή επηρεάστηκαν από τον ελληνικό πολιτισμό του Τάραντα.

 Συμπέρασμα

Ο Τάραντας επηρέασε τον δυτικό ελληνισμό επειδή υπήρξε πολιτικό και στρατιωτικό κέντρο, οικονομικός κόμβος, πνευματικό και καλλιτεχνικό εργαστήριο, φορέας σπαρτιατικής ταυτότητας, γέφυρα ανάμεσα στον ελληνικό και τον ρωμαϊκό κόσμο. Χωρίς τον Τάραντα, ο ελληνισμός της Δύσης θα ήταν πολύ πιο αδύναμος και λιγότερο ενωμένος

 👉Ο Τάραντας στη σύγχρονη εποχή προβάλλει έντονα τη σπαρτιατική και ελληνική του κληρονομιά σε μουσεία, φεστιβάλ και πολιτιστικές δράσεις. Φιλοξενεί το κορυφαίο αρχαιολογικό μουσείο MARTA, Museo Archeologico Nazionale di Taranto (Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο της Τάραντος) που έχει από τις σημαντικότερες συλλογές ελληνικής τέχνης στην Ιταλία Η ιστορική του ταυτότητα ως σπαρτιατικής αποικίας αποτελεί κεντρικό στοιχείο της τοπικής πολιτιστικής ταυτότητας.

🔗Παρθενίες της Σπάρτης, 8ος αι. π.Χ.