Θουκυδίδης (περ. 460 π.Χ. - περ. 398 π.Χ)

Θουκυδίδης

Ο Θουκυδίδης από τον δήμο Αλιμούντα (σήμερα, Άλιμος) των Αθηνών με θρακική καταγωγή, κατείχε μεταλλεία χρυσού στη Θράκη, στη Σκαπτή 'Υλη, απέναντι από τη Θάσο και κοντά στο όρος Παγγαίο.

Έλαβε λαμπρή μόρφωση, ήταν μαθητής του Αναξαγόρα και του ρήτορα Αντιφώντα, επηρεάστηκε από το ύφος του σοφιστή Γοργία, από τον Ιπποκράτη. Έζησε την αίγλη της Αθήνας (πνευματικό και καλλιτεχνικό κέντρο της τότε Ελλάδας) και 

επηρεάστηκε από το κίνημα των Σοφιστών ‒ο σοφιστής Πρωταγόρας (427-347 π.Χ.) διατύπωσε τη διάσημη φράση «πάντων χρημάτων μέτρον εστίν άνθρωπος».

✔Ως στρατηγός των Αθηναίων, συμμετείχε σε σημαντικές πολεμικές επιχειρήσεις. Για την αποτυχία του όμως να αποτρέψει την κατάληψη της Αμφίπολης από τους Σπαρτιάτες το 422 π.Χ., με πρωτοβουλία του Αθηναίου Κλέωνα καταδικάστηκε σε 20ετή εξορία στη Θάσο, όπου ασχολήθηκε με τη συγγραφή του έργου «Ιστορίαι».

✔Ως φιλόσοφος ο Θουκυδίδης (προϊόν της ανθρωποκεντρικής εποχής, μέσα 5ου αιώνα-τέλη 322 π.Χ.) απορρίπτοντας τη θεολογική θεώρηση του κόσμου προκειμένου να αποκαλύψει την αλήθεια στράφηκε στο σύνολο των ανθρώπινων δράσεων, συμπεριφορών, αλλά και της σκέψης, η οποία καθώς είναι ανεξιχνίαστη κρύβει τα κίνητρα, τη διάθεση για επεκτατισμό, τις υπολογισμένες επιδιώξεις προς όφελος μιας ομάδας. Οι δημηγορίες (αυθεντικές ή "πειραγμένες" από τον ιστορικό) προβάλλουν τη νοητική ικανότητα των πολιτικών δρώντων.
Στον διάλογο των Αθηναίων και Μηλίων φαίνεται η αντίθεση μεταξύ φύσης (ισχύος) και νόμου (ή ηθικής), μεταξύ όντος και δέοντος. (ΔΙΕΘΝΕΙΣ ΣΧΕΣΕΙΣ ΚΑΙ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΣΤΟΝ ΘΟΥΚΥΔΙΔΗ, Πλατιάς Αθανάσιος, εκδ. ΕΣΤΙΑ, 2010, σ. 46)

Ακάθιστος Ύμνος εψάλει μετά από 1394 χρόνια

ως επίκληση στην Παναγία, αυτή τη φορά στον Μητροπολιτικό Ναό της Αθήνας (24 Ιουλίου 2020)

Η Ιστορία προχωρά, προσπερνά, χαράσσει την πορεία της ‒δεν είναι ο στεγνός, άχρωμος δάσκαλος που τιμωρεί. Μάλλον είναι άστοχη η άποψη ότι ένα γεγονός, μία προσωπικότητα αλλάζει τον ρου της Ιστορίας, δεδομένου ότι πρόκειται για μακρά διαδοχή απρόβλεπτων γεγονότων. Μέσω των δυνάμει πολυάριθμων προοπτικών δεν είναι προβλέψιμη  η πορεία της Ιστορίας ή ο σκοπός της  -αν μπορεί να γίνει λόγος για καθορισμένο σκοπό της Ιστορίας.  

Η μελέτη του παρελθόντος συμβάλει στον εντοπισμό διαφορετικών επιλογών στο παρόν αλλά και στην στην όσο το δυνατόν καλύτερη  κατανόηση των σύγχρονων πολιτικών τακτικών που ακολουθούνται προκειμένου να ολοκληρωθεί ένα μακροπρόθεσμο στρατηγικό σχέδιο.

Με αφορμή την απόφαση του Τούρκου πρωθυπουργού Ερντογάν Ρετζέπ Ταγίν για μετατροπή του χριστιανικού ναού της του Θεού Αγίας Σοφίας σε μουσουλμανικό τζαμί αναφέρω κάποια πραγματολογικά στοιχεία. Όχι γιατί υπερασπίζομαι την αναβίωση της Μεγάλης Ιδέας· στην Ιστανμπούλ (πρώην Κωνσταντινούπολη) κατοικεί μεγάλος αριθμός μουσουλμάνων και οποιαδήποτε επιχείρηση μεταβολής της υπάρχουσας κατάστασης πολύ απλά σημαίνει πόλεμο. 

     Αναφέρω ιστορικά στοιχεία επειδή εκτιμώ ότι είναι λάθος να μελετάμε την ιστορία της Αρχαίας Ελλάδας και με ένα νοητικό άλμα να υπερβαίνουμε ιστορία περίπου 2.000 ετών και να βρισκόμαστε στο έτος 1830, έτος ίδρυσης του Βασιλείου της Ελλάδος. Η σύγχρονη Ιστορία της Ελλάδας, η οποία αναπνέει εδώ και χιλιάδες  χρόνια στο μεταίχμιο Ευρώπης και Ασίας, είναι αδύνατον να κατανοηθεί χωρίς τη γνώση της Βυζαντινών χρόνων. Ο Βυζαντινισμός (γλωσσική ελληνοποίηση + ρωμαϊκός νόμος + χριστιανισμός) συνέβαλε στη διαμόρφωση της νεοελληνικής ταυτότητας. Η ιστορία του ναού της του Θεού Αγίας Σοφίας είναι συνυφασμένη με την ιστορία της Κωνσταντινούπολης. 

Τέχνη Μπαρόκ, Η Ιστορία των Τεχνών στην Ευρώπη, ΕΠΟ 40

φοιτητική εργασία της Ναυσικάς Αλειφέρη

για την ΕΠΟ 40 του ΕΑΠ

Peter Paul Rubens, 1577-1640

Art Baroque

Το κύρος της Ρωμαιοκαθολικής Eκκλησίας είχε πληγεί από τη διαμαρτυρία για τον τρόπο λειτουργίας της από τον κληρικό-θεολόγο Μαρτίνο Λούθηρο (1483-1546). Η αντεπίθεση της Εκκλησίας, που ήδη είχε ξεκινήσει με αλλαγές στους κόλπους της μετά την άλωση της Ρώμης (το 1527) από τον ισπανό λουθηρανό Κάρολο Ε΄, επικυρώθηκε στη Σύνοδο του Τρέντο (1545-1563). Έδωσε σαφείς οδηγίες στο πλαίσιο της Αντιμεταρρύθμισης στους καλλιτέχνες ώστε η απεικόνιση θρησκευτικών θεμάτων πιο συγκινησιακή. Κατά τον Ισπανό Ιγνάτιο Λογιόλα (1491-1556), ιδρυτή του Τάγματος των Ιησουιτών, ο ερεθισμός των αισθήσεων θα συνέβαλε στην πνευματική φώτιση των πιστών. Το καλλιτεχνικό ρεύμα Μπαρόκ (1600-1750) γεννήθηκε στη Ρώμη· στόχος του ήταν να εξάρει τον θρίαμβο του Καθολικισμού στην περίοδο που ο αιματηρός Τριακονταετής Πόλεμος (1618-1648) των Καθολικών με τους Προτεστάντες συγκλόνιζε την Ευρώπη.[1] Το Μπαρόκ εξαπλώθηκε στη Νότια Ευρώπη και έφτασε έως την Κεντρική και Νότια Αμερική που είχαν κατακτηθεί από την καθολική Ισπανική αυτοκρατορία. Σημαντικός αρχιτέκτονας της εποχής ο Μπερνίνι (Bernini Lorenzo, 1598-1680) απέδωσε εικαστικά τη μεγάλη αγκαλιά της Εκκλησίας: δύο τεράστιοι βραχίονες κιονοστοιχιών περιβάλλουν την οβάλ πλατεία που βρίσκεται μπροστά από την εκκλησία του Αγίου Πέτρου στο Βατικανό. Η προπαγάνδα συνοψίζεται στα λόγια του Μπερνίνι: [οι βραχίονες] «αγκαλιάζουν τους καθολικούς για να ενδυναμώσουν την πίστη τους, τους αιρετικούς για να τους συμφιλιώσουν με την εκκλησία, και τους απίστους για να τους διδάξουν την πραγματική πίστη».[2] 

 

Blenheim Palace

Αρχιτεκτονική

Ο όρος Μπαρόκ, προέρχεται από την πορτογαλική λέξη barroco= παραμορφωμένο μαργαριτάρι. Οι κριτικοί τέχνης τον 17ο αιώνα έκριναν τα αρχιτεκτονήματα, που απομακρύνονταν από τους κανόνες της Κλασικής Αρχαιότητας, ως παράδοξα. Το 1764 ο Winckelmann στο βιβλίο του Ιστορία της Τέχνης της Αρχαιότητας αναφέρει ότι το Μπαρόκ
επιχείρησε να απομακρυνθεί από «τη φύση και την κλασική Αρχαιότητα». Ενώ το 1855 ο Ελβετός ιστορικός τέχνης Heinrich προσέδωσε αυτονομία στο Μπαρόκ και από το απάλλαξε αρνητικό φορτίο. Η παπική Ρώμη έγινε ξανά θεολογικό και λαμπρό καλλιτεχνικό κέντρο.[3]