Η Γενιά του ’30 δεν γεννήθηκε στο κενό. Είναι παιδί
του Μεσοπολέμου, μιας εποχής γεμάτης ρήξεις, αβεβαιότητας και αναζήτησης νέων εκφραστικών
τρόπων. Η ποίηση και η πεζογραφία τους δεν μπορούν να κατανοηθούν χωρίς το
ιστορικό υπόβαθρο που τους διαμόρφωσε. Ο Μεσοπόλεμος (1919-1939) είναι περίοδος οικονομικής κατάρρευσης,
πολιτικής αστάθειας, κοινωνικής αποξένωσης, αμφισβήτησης των παλιών
βεβαιοτήτων.
Οι νέοι Έλληνες λογοτέχνες βλέπουν ότι ο παλιός Ρομαντισμός
και ο παλιός Παρνασσισμός δεν μπορούν να εκφράσουν τον νέο κόσμο.
Χρειάζεται νέα γλώσσα, νέα μορφή, νέα θέαση. Απαιτήσεις που στρέφουν τη σκέψη προς
τον Μοντερνισμό.
Η Μικρασιατική Καταστροφή το 1922 δεν νοείται ως ένα ακόμα ιστορικό γεγονός, μετουσιώνεται
σε υπαρξιακό τραύμα. Η απώλεια του ελληνισμού της Ανατολής, ο ερχομός 1,2
εκατομμυρίων κακοποιημένων προσφύγων, φτωχών και πλούσιων, επαγγελματιών και
καλλιτεχνών συνταράσουν την Ελλάδα·
την μεταμορφώνουν εμπλουτίζοντας την κοινωνικά και πολιτισμικά στον ίδιο χρόνο
που την επιβαρύνουν οικονομικά. Στο πλαίσιο
της real politik η αίσθηση της
«Μεγάλης Ιδέας» καταρρέει. Η Γενιά του ’30 μεγαλώνει, δρα, σκέφτεται σε αυτό το
περιβάλλον. Η ποίησή της εκφράζει τη νοσταλγία, την απώλεια, αναζητά νέα εθνική
ταυτότητα. Σεφέρης, Ελύτης, Θεοτοκάς ‒όλοι
κουβαλούν αυτό το χρέος.
Η παλιά εθνική αφήγηση έχει καταρρεύσει. Η Γενιά του ’30 αναζητά νέα αφήγημα περί της ελληνικότητας, δεν ικανοποιεί η φολκλορική έκφραση ούτε η αρχαιολατρική. Ψάχνει το φως, τη γη, τον μύθο, την καθημερινότητα, το Αιγαίο. Η ελληνικότητα γίνεται βίωμα, όχι ιδεολόγημα. Ο Σεφέρης ανανοηματοδοτεί την περιπλάνηση του Οδυσσέα ως περιπλάνηση του σύγχρονου εξόριστου, πρόσφυγα. Ο Ελύτης για το Αιγαίο ως υπαρξιακό τοπίο. Ο Θεοτοκάς για την ανάγκη ανανέωσης.
Η κρίση στη μεσοπολεμική Ευρώπη παράγει νέα ρεύματα: υπερρεαλισμός, εξπρεσιονισμός, μοντερνισμός με κύριους εκφραστές τον Έλιοτ, τον Πάουντ, τον Τζόυς, τον Προυστ, τον Λόρκα. Η διεθνής πρωτοπορία φτάνει στην Ελλάδα μέσω των Ελλήνων λογοτεχνών που ταξιδεύουν, διαβάζουν, μεταφράζουν.
Ανακαλύπτουν ότι η λογοτεχνία μπορεί να είναι θραυσματική, υπαινικτική, συμβολική,
εσωτερική. Ο Εμπειρίκος και ο Εγγονόπουλος φέρνουν τον υπερρεαλισμό. Ο Σεφέρης φέρνει τον έμμεσο, στοχαστικό
μοντερνισμό, Ο Ελύτης τον μεταμορφώνει σε ελληνικό φως. Ο Ελύτης και ο Σεφέρης γίνονται σημεία αναφοράς για το πώς η Ελλάδα μπορεί να μιλήσει μοντέρνα χωρίς να χάσει τον εαυτό της.
Η κοινωνική και πολιτική αστάθεια στη χώρα γεννά εσωτερικότητα. Πραξικοπήματα, δικτατορίες, διχασμός, φτώχεια. Η Ελλάδα του Μεσοπολέμου είναι μια χώρα σε διαρκή κρίση. Οι ποιητές στρέφονται προς την εσωτερικότητα, προς τον μύθο, προς τον συμβολισμό, προς την υπαινικτικότητα. Η ποίηση γίνεται τρόπος να μιλήσουν για την εποχή χωρίς να την κατονομάζουν. Μετά τον Σεφέρη, ο Έλληνας ποιητής δεν είναι απλώς τεχνίτης του στίχου είναι στοχαστής, μάρτυρας της εποχής, φορέας ιστορικής μνήμης. Η Γενιά του ’30 δεν ήταν μόνο ποιητική. Οι πεζογράφοι ‒όπως ο Θεοτοκάς, ο Μυριβήλης, ο Βενέζης‒ άνοιξαν τον δρόμο για ψυχογραφική αφήγηση, μοντέρνα δομή, εσωτερικό μονόλογο, τη θεματική της μνήμης και του τραύματος.
Η Γενιά του ’30 μετατρέπει την ψυχρή, σκληρή Ιστορία
σε προσωπικό βίωμα. Ο Σεφέρης μιλά για την εξορία, την απώλεια, την ενοχή. Ο
Ελύτης για το φως που κινδυνεύει. Ο Εμπειρίκος για την ελευθερία που
απειλείται. Η επιρροή της στη μεταπολεμική
γραφή είναι τόσο βαθιά, που σχεδόν κάθε σημαντικός συγγραφέας μετά το 1945
συνομιλεί μαζί της είτε συνεχίζοντάς την, είτε αντιδρώντας σε αυτήν.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου