Τρίτη 30 Δεκεμβρίου 2014

Η δύναμη της εικόνας

Κι αν τα έπεα είναι πτερόεντα, η εικόνα παραμένει στάσιμη· δεν εξελίσσεται μεν, σταθερή «εις τον αιώνα τον άπαντα» δε. Στη σύγχρονη εποχή, οι διαμορφωτές της κοινής γνώμης, έχουν αντιληφθεί πλήρως τη δύναμη της εικόνας. Ο αναλφαβητισμός σε κάποιες χώρες είναι υψηλός, από τη μια πλευρά. Από την άλλη πλευρά, οι πολυάσχολοι άνθρωποι δεν διαθέτουν χρόνο για ανάγνωση ή/και μελέτη άρθρων, αναλύσεων και προτιμούν τη γρήγορη μάθηση που προσφέρει μια ζωγραφισμένη εικόνα ή μια μηχανική φωτογραφία. 
    Η κατάλληλη ζωγραφιά ‘τραβάει το μάτι’. Είτε χωρίς σχόλιο ή ημερομηνία, άρα αποκομμένη από το ιστορικοκοινωνικό της πλαίσιο είτε συνοδεύεται με το απαραίτητο σύντομο σχόλιο, που ανταποκρίνεται στις απαιτήσεις του αναγνώστη/καταναλωτή, και να ο ιδανικός συνδυασμός (ή παγίδα) που μπορεί να προωθήσει, να επιβάλλει μια ιδέα/προϊόν, να ανυψώσει ή να καταστρέψει προσωπικότητες, να ‘περάσει’ ή να παραποιήσει εντολές και μηνύματα.
Κάτι παρόμοιο, θα λέγαμε, συνέβη στο παρελθόν, όταν δεν υπήρχε τεχνολογία.

Με την εφεύρεση του γραπτού αλφαβήτου περί τον 8ο αιώνα π.Χ., οι πολίτες του ελλαδικού χώρου –κυρίως οι Αθηναίοι– διευκολύνθηκαν στην ανάγνωση. Οι νόμοι καταγράφονταν σε πήλινες πλάκες, αναρτημένες σε δημόσιους χώρους και δεν ήταν δυνατόν να παραποιηθούν ή να αλλαχθούν, όπως γινόταν κατά την περίοδο της προφορικής διάδοσή τους. Η διάδοση της ανάγνωσης ήταν αυτή που βοήθησε την ανάπτυξη της αμφισβήτησης, της κριτικής σκέψης, της επιχειρηματολογίας. Οι πολίτες όχι μόνο διάβαζαν αλλά και 'έβλεπαν' τους νόμους.

Μοσχοφόρος, Μουσείο Ακρόπολης, Αθήνα
αρχαίο Αττικό γλυπτό, χρονολογείται 
περίπου στο 570 π.Χ.


Κατά την πρωτοχριστιανική περίοδο, το ορθόδοξο χριστιανικό ιερατείο υπό το φόβο του ειδωλολατρισμού, απέφευγε όχι μόνο την τοποθέτηση αγαλμάτων στις εκκλησίες αλλά και την εικονική αναπαράσταση προσώπων του θείου δράματος -ακολούθησε, δηλαδή, τα πρότυπα της ανεικονικής τέχνης των ανατολικών θρησκειών. Στη συνέχεια, όμως έκρινε ότι η εικονική τέχνη εξυπηρετούσε στην εκπαίδευση των αγράμματων χριστιανών, αυτών που προέρχονταν από τα κατώτερα κοινωνικά στρώματα. Οι αγιογράφοι, λοιπόν, ανέλαβαν να εξεικονίσουν γεγονότα της χριστιανικής θρησκείας σε φορητές εικόνες. Επιπλέον, οι πιστοί βρισκόμενοι εντός του οίκου του Θεού, είχαν τη δυνατότητα να ‘δουν’ και να διδαχθούν μέσω των εικόνων και των τοιχογραφιών την ιστορία του Χριστιανισμού. 



Κυριακή 28 Δεκεμβρίου 2014

Συνθήκη της Λωζάννης, 1927

Η Συνθήκη υπογράφηκε στις 24 Ιουλίου 1923 στη Λωζάννη της Ελβετίας (Treaty of Lausanne 1923στην οποία συμμετείχαν: Τουρκία, Ηνωμένο Βασίλειο, Γαλλία, Ιταλία, Ιαπωνία, Ελλάδα, Ρουμανία, Βασίλειο Σέρβων–Κροατών–Σλοβένων. Αυτή η διεθνής συμφωνία καθόρισε τα σύνορα της σύγχρονης Τουρκίας όπως τα διαμόρφωσε ο πόλεμος ανεξαρτησίας της. Αντικατέστησε τη Συνθήκη των Σεβρών, η οποία δεν εφαρμόστηκε ποτέ. Αναγνώρισε την κυριαρχία της Τουρκίας (η οποία παραιτήθηκε από κάθε διεκδίκηση στις πρώην αραβικές επαρχίες της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας). Ρύθμισε εδαφικά ζητήματα με Ελλάδα και άλλες χώρες (π.χ., οι προβλέψεις για Αρμενία και για Κουρδιστάν εξαφανίστηκαν στη Λωζάννη). Καθόρισε το καθεστώς των Στενών, αναγνώρισε ρητά την ελληνική κυριαρχία στα νησιά του Ανατολικού Αιγαίου.

 Ρυθμίσεις
Ελλάδα: Η Τουρκία αναγνώρισε την ελληνική κυριαρχία στα νησιά του Αιγαίου (πλην Ίμβρου, Τενέδου και Λαγουσών). Η Ελλάδα αναγνώρισε την τουρκική κυριαρχία και επέστρεψε στην Τουρκία την Ανατολική Θράκη και τη Σμύρνη (τις οποίες κατείχε σύμφωνα με τη Συνθήκη των Σεβρών). Προηγήθηκε η υποχρεωτική ανταλλαγή πληθυσμών (ελληνορθόδοξοι-μουσουλμάνοι), η οποία ρυθμίστηκε με ξεχωριστή συμφωνία. Καθορίστηκε η η ελληνική μειονότητα στην Κωνσταντινούπολη, Ίμβρο και Τένεδο και η μουσουλμανική μειονότητα στη Θράκη.

Τετάρτη 24 Δεκεμβρίου 2014

Παναγία η Γοργοεπήκοος, η Μικρή Μητρόπολη των Αθηνών, Αρχιτεκτονική Πολεοδομία

Φωτογραφία: Ναυσικά, 23/12/2014
Η Παναγία η Γοργοεπήκοος, «η από ψηλά σπεύδουσα και ταχεία βοήθεια»
ή Άγιος Ελευθέριος




Το εκκλησάκι πιθανολογείται ότι οικοδομήθηκε την εποχή της δυναστείας των Κομνηνών, περί τα τέλη του 12ου αι. μ.Χ.

Το ενδιαφέρον εστιάζεται στους μαρμάρινους αρχαίους δόμους, ενσωματώνοντας στους εξωτερικούς τοίχους 90 αρχαία ελληνικά, ρωμαϊκά, παλαιοχριστιανικά και βυζαντινά ανάγλυφα
 
 

Δευτέρα 15 Δεκεμβρίου 2014

Ο Έλλην πολίτης, Αναγνωστικόν Τετάρτης τάξεως, 1903

  





Εν Παλαιώ Φαλήρω, κατά Νοέμβριον του 1901.
ΘΕΟΔΩΡΟΣ Ν. ΑΠΟΣΤΟΛΟΠΟΥΛΟΣ


Εν τω της δ΄ τάξεως αναγνωστικώ περιέλαβον ύλην επιστημονικώς σοβαρωτέραν, ήν μεθοδικώς καταβιβάζω εις την παιδικήν αντίληψιν, θελήσας να αποφύγω πολλαχού τα εωλολογήματα, τα πολλάκις ανούσια και ανωφελή, οίον περί βατράχων και αλωπέκων και λεόντων και πιθήκων, δι ών άλλοι πληρούσι τα εαυτών αναγνωστικά. Εν τω αναγνωστικώ τούτω διδάσκω (πανταχού και πάντοτε εμπραγμάτως και συγκεκριμένως, ουδαμού δε αφηρημένως) εν πρώτοις το δια τι και πως συγκροτείται η κοινωνία των ανθρώπων, βάσιν έχων τα κατάλληλα μέρη της Πλάτωνος Πολιτείας·
[...]
📌 Η κοινωνία των ανθρώπων
12. Αι Ελληνικαί χώραι
1. Το Ελληνικόν Έθνος είναι το αρχαιότατον των εθνών της Ευρώπης. Η δε Ευρώπη ήτο από των αρχαιοτάτων χρόνων η γνωστοτάτη των ηπείρων και η μάλλον πεπολιτισμένη.
2. Το Ελληνικόν Έθνος κατώκει και κατοικεί τας Ελληνικάς χώρας, αίτινες είναι:
1ον Η Ελληνική Χερσόνησος, η Θράκη, η Μακεονια, η Αλβανία, η Ήπειρος, η Θεσσαλλία, η Στερεά Ελλάς και η Πελοπόννησος
2ον Αι πέριξ της Ελληνικής Χερσονήσου πολάριθμοι νήσοι, ως π. χάριν η Εύβοια, αι Κυκλάδες, η Κρήτη, η Ζάκυνθος, η Κεφαλληνία, η Κέρκυρα, και άλλαι
3ον Η Μικρά Ασία και η Παλαιστίνη· έτι δε αι νήσοι Κύπρος, Ρόδος, Σάμος, Χίος, Λέσβος, Λήμνος και πολλαί άλλαι μικρότεραι.

📌 Η Υγίεια
5. Πλήν όμως πάντων τούτων, πρέπει να ζώμεν εν αρμονία και αγάπη μετά πάντων των ανθρώπων, και να είμεθα ευχαριστημένοι εκ της καταστάσεως, εις την οποίαν ευρισκόμεθα. Διότι αι έριδες και αι λύπαι και αι μελαγχολίαι και η απληστία όχι μόνον την ψυχήν και την καρδίαν ημών φθείρουσιν, αλλά και την υγείαν καταστρέφουσι.

Παρασκευή 12 Δεκεμβρίου 2014

Το 'Ελληνικό σχέδιο' της Μεγάλης Αικατερίνης, 18ος αιώνας

Η Αικατερίνη Β΄ ‒γνωστή ως Μεγάλη Αικατερίνη, 27 Μαΐου 1729 - 17 Νοεμβρίου 1796‒   ήταν αυτοκράτειρα της Ρωσικής Αυτοκρατορίας (ιστορικός τίτλος: «Πασών των Ρωσιών).

 Το «Ελληνικό Σχέδιο» της Αικατερίνης Β΄ ήταν ένα φιλόδοξο ρωσο-αυστριακό γεωπολιτικό σχέδιο του τέλους του 18ου αιώνα. Το «Greek Project» ως πρώιμη λύση στο Ανατολικό Ζήτημα, προωθημένη από την Αικατερίνη Β΄ () τη δεκαετία του 1780 αποτελούσε μια πρώιμη «λύση» στο Ανατολικό Ζήτημα και συνδέθηκε στενά με την ενίσχυση των Ελλήνων και την ανάπτυξη φιλορωσικών προσδοκιών.
        Η ιδέα είχε ρίζες ήδη από τον τσάρο Μέγα Πέτρο Α΄ (ή Πιότρ Α΄ Αλεξέγιεβιτς, 1672-1725) ο οποίος επεδίωκε τη ρωσική κάθοδο στα νερά της Μεσογείου και τον έλεγχο των Στενών (Βόσπορος - Δαρδανέλια). Η τσαρίνα επανέφερε και επανεσχεδίασε αυτή την πολιτική. Η στρατηγική της αφορούσε τη διχοτόμηση της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας μεταξύ Ρωσικής αυτοκρατορίας και Αυστριακής, την ανασύσταση της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας ως νεο-βυζαντινή αυτοκρατορία υπό Ρομανόφ, με πρωτεύουσα την Κωνσταντινούπολη και την τοποθέτηση του εγγονού της Αικατερίνης, Κωνσταντίνου, ως «βυζαντινού αυτοκράτορα». Το σχέδιο συζητήθηκε μυστικά το 1780–1781 με τον αυτοκράτορα της της Αυτοκρατορίας των Αψβούργων Ιωσήφ Β΄ (1741-1749, ανήκε στους «φωτισμένους ηγέτες» του 18ου αιώνα).
            Η υλοποίηση του σχεδίου θα επιτυγχανόταν με την κατάκτηση από τη Ρωσία της Κριμαίας και τις περιοχές της Μαύρης Θάλασσας, την αυστριακή επέκταση στα Βαλκάνια (π.χ. Σερβία), τη δημιουργία του Βασίλειου της Δακίας για τον Ποτέμκιν, την παραχώρηση των εδαφών του Μοριά, της Κρήτης, της Κύπρου στη Βενετία και την ίδρυση ενός ελληνικού κράτους, ως ρωσικό προτεκτοράτο.

Σάββατο 6 Δεκεμβρίου 2014

Μινωίτες και Μυκηναίοι, Αρχιτεκτονική Πολεοδομία, ΕΛΠ 12

Βαθμός 8


Φοιτητική εργασία της Ναυσικάς Αλειφέρη για "Πολεοδομία-Αρχιτεκτονική", ΕΑΠ
 








ΠΑΛΑΤΙ ΚΝΩΣΟΥ








Εισαγωγή
Η διαφορετική έκφραση της Τέχνης προσδίδει ατομικότητα σε κάθε πολιτισμό. Οι αρχαιολόγοι διακρίνουν τις αλληλεπιδράσεις των πολιτισμών στα αντικείμενα δημόσιας και ιδιωτικής χρήσης (χρηστικά και διακοσμητικά αντικείμενα), λατρείας (ειδώλια, ταφικά σήματα), στα αρχιτεκτονικά λείψανα κτισμάτων (οικιών και τάφων).
Στην πρώτη ενότητα θα μελετήσουμε τα μινωικά και μυκηναϊκά ανάκτορα της Εποχής του Χαλκού (3000-1100 π.Χ.) και θα προσπαθήσουμε να εντοπίσουμε ομοιότητες και διαφορές.
Στη δεύτερη ενότητα θα ασχοληθούμε με τις τοιχογραφίες, που σώθηκαν μετά την καταστροφή των προϊστορικών ανακτόρων.
Στην τρίτη ενότητα θα αναφέρουμε στοιχεία που μαρτυρούν τη συνέχεια της ελληνικής αρχιτεκτονικής στην πάροδο των αιώνων και πως η ανασκαφική έρευνα των προϊστορικών οικιών συνδέεται με τον τομέα του τουρισμού, τον τριτογενή παράγοντα της οικονομίας.

Η Αρχιτεκτονική των Προϊστορικών οικισμών    
O μινωικός πολιτισμός, του νησιού Κρήτη, κατά το τέλος της Μέσης Χαλκοκρατίας (1600-1100 π.Χ.) βρέθηκε στην ακμή του. Οι Μίνωες, ισχυρή ναυτική δύναμη, είχαν αναπτύξει εμπορικές

Πέμπτη 4 Δεκεμβρίου 2014

Συνθήκη της Αδριανούπολης, 1829

Η “μάχη” της Αδριανούπολης το 1829 ήταν στρατηγική νίκη χωρίς αιματοχυσία, αλλά με τεράστιες γεωπολιτικές συνέπειες.
        
    Η 'μάχη' αποτέλεσε το τελικό στρατηγικό γεγονός του Ρωσοτουρκικού Πολέμου (1828-1829), το τέλος του οποίου οδήγησε στην υπογραφή της Συνθήκης της Αδριανούπολης. Υπογράφηκε στις 14 Σεπτεμβρίου 1829 μεταξύ Ρωσικής και Οθωμανικής Αυτοκρατορίας που είχε καθοριστική σημασία για την ανεξαρτησία της Ελλάδας και τη διεθνή αναγνώρισή της ως κράτους, για την αποδυνάμωση της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας και την ενίσχυση της ρωσικής επιρροής στα Βαλκάνια.
     Ο πόλεμος ξεκίνησε το 1828, όταν ο αδελφός του Αλέξανδρου Α΄, τσάρος Νικόλαος Α΄ (1894-1917), εκμεταλλευόμενος την αποδυνάμωση της Υψηλής Πύλης λόγω της Ελληνικής Επανάστασης και της Ναυμαχίας του Ναυαρίνου (1827), επιτέθηκε στην Οθωμανική. Οι ρωσικές δυνάμεις, υπό τον στρατηγό Χανς Καρλ φον Ντίμπιτς (Hans Karl von Diebitsch-Sabalkanski), πέρασαν τον Δούναβη και κινήθηκαν προς τα Βαλκάνια. Στις 7/19 Αυγούστου 1829, ο ρωσικός στρατός έφτασε μπροστά στην Αδριανούπολη, χωρίς να συναντήσει ουσιαστική αντίσταση. Η προέλαση των Ρώσων και η απειλή εισβολής στην Κωνσταντινούπολη ανάγκασαν τον Σουλτάνο να υποχωρήσει.
        Αν και οι Ρώσοι οπισθοχώρησαν, λόγω της παρουσίας του αγγλικού και του γαλλικού στόλου για να υποστηρίξουν τους Οθωμανούς, η Οθωμανική Αυτοκρατορία, υπό την πίεση κυρίως του ρώσου στρατάρχη Ντίμπιτς, έστειλε πληρεξούσιους για διαπραγματεύσεις. Τελικώς, ο σουλτάνος Μαχμούτ Β΄ (Mahmud II) συνθηκολόγησε στις 14 Σεπτεμβρίου 1829. Υπογράφηκε η Συνθήκη της Αδριανούπολης που επισφράγισε τη ρωσική νίκη, με αποτέλεσμα την αποδοχή από τον Σουλτάνο των 16 όρων, που έθεσε η Ρωσική Αυτοκρατορία.